ನವದೆಹಲಿ | ಫೆಬ್ರವರಿ 2026: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಹಾರ ಕರೆನ್ಸಿ (Digital Food Currency)’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RBI) ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ರೇಷನ್ ವಿತರಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC / e-Rupee) ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಹಾರ ಕರೆನ್ಸಿ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿಯ ವಿಶೇಷ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭೌತಿಕ ರೇಷನ್ ವಿತರಣೆ ಅಥವಾ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಬದಲಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ RBI-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫುಡ್ ಕೂಪನ್ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಫೇರ್ ಪ್ರೈಸ್ ಶಾಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರ QR ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿನ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಈ ಕರೆನ್ಸಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಬಲ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಆಹಾರವಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಸಬ್ಸಿಡಿಯ ಹಣ ನಿಖರವಾಗಿ ಆಹಾರ ಖರೀದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ಸೋರಿಕೆ ಹಾಗೂ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 2026ರಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಹಾರ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಚಂಡೀಗಢ, ಪುದುಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್ನ ಆನಂದ್, ಸಬರಮತಿ ಮತ್ತು ದಹೋದ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರೂಫ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ (POC) ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈಗಾಗಲೇ ಅಹಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ 25 ಫಲಾನುಭವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ ಲಾಂಚ್ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಲಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿ, NFSA ಮತ್ತು PMGKAY ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ CBDC ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು, ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
