ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ (Odissi) ನೀಡಿರುವ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ಖ್ಯಾತ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ ಶುಭದಾ ವರದ್ಕರ್ (Shubhada Varadkar) ಅವರಿಗೆ ೨೦೨೫ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ) ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನವದೆಹಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪುರಸ್ಕಾರವು ₹1,00,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನ, ತಾಮ್ರಪತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಗವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
೧. ಶುಭದಾ ವರದ್ಕರ್: ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
-
ಗುರು ಪರಂಪರೆ: ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯದ ದಿಗ್ಗಜ ಗುರು ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಕೇಲುಚರಣ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ (Kelucharan Mohapatra) ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿರುವ ಇವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
-
ವೃತ್ತಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಮುಂಬೈನ ರುಯಿಯಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ (Ruia College) ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ವಾಚಕಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
-
ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಗೆಲುವು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು: ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನಾನುಭವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮಯೂರಪಂಕ್’ (Mayurpankh) ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ‘ದ ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಪ್ಲೂಮ್’ (The Celestial Plume) ಎಂಬ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
-
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕುಟುಂಬ: ಇವರ ಪೋಷಕರಾದ ಮನೋಹರ್ ಮತ್ತು ಮಾಣಿಕ್ ವರದ್ಕರ್ ಅವರು ೧೯೪೨ ರ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (Quit India) ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಲಿಯೋ ವರದ್ಕರ್ (Leo Varadkar) ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೨. ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ:
-
ಸ್ಥಾಪನೆ: ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ.
-
ಪುರಸ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವ: ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ (Performing Arts) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
-
ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ (ನಾಟಕ), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೊಂಬೆಯಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
೩. ಒಡಿಸ್ಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
-
ಉಗಮ: ಒಡಿಶಾದ ದೇವಾಲಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ (ಮಹಾರಿ ಮತ್ತು ಗೋಟಿಪುವಾ ಪರಂಪರೆ) ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ೮ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
-
ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಂಗಿಗಳು: ದೇಹದ ಮೂರು ಬಾಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ತ್ರಿಭಂಗ’ (Tribhanga) ಭಂಗಿ, ಮೃದುವಾದ ಮುಂಡದ ಚಲನೆಗಳು (Fluid torso movements) ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಹ ಹಸ್ತಮುದ್ರೆಗಳಿಗೆ ಈ ನೃತ್ಯ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ |
| ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ | ಸ್ಥಾಪನೆ: ೧೯೫೩, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. |
| ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ | ₹1,00,000 ನಗದು ಬಹುಮಾನ, ತಾಮ್ರಪತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಲು (ಅಂಗವಸ್ತ್ರ). |
| ೮ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು | ಭರತನಾಟ್ಯ, ಕಥಕ್, ಕಥಕ್ಕಳಿ, ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ, ಕುಚಿಪುಡಿ, ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಮಣಿಪುರಿ, ಸತ್ರಿಯಾ. |
| ಗುರು ಕೇಲುಚರಣ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ | ಆಧುನಿಕ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುರು. |
