ಪಾಟ್ನಾ / ನವದೆಹಲಿ: ಟಿಬೆಟ್ ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಿಮಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ (Flash Floods) ನೇಪಾಳದ ಭೋಟೆಕೋಶಿ, ತ್ರಿಶೂಲಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಜಲಪ್ರವಾಹ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಿಹಾರದ ಗಂಡಕ್ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ತೀವ್ರ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ .
ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಂಪಾರಣ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾಲ್ಮೀಕಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಡಕ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್ನ ಎಲ್ಲಾ ೩೬ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದ್ದು , ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಲ (SSB) ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆಯ (NDRF) ಒಟ್ಟು ೯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ .
೧. ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ದುರಂತ:
-
ಹಿಮಪಾತ ಹಾಗೂ ಜಲಪ್ರವಾಹ: ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಸಮೀಪದ ನೇಪಾಳದ ರಸುವಾ (Rasuwa) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಟೆಕೋಶಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಜಲಪ್ರವಾಹ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದೆ [1.1.4, 1.1.9].
-
ಭಾರೀ ಸಾವು-ನೋವು: ರಸುವಾಗಢಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗಡಿ ಠಾಣೆ, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು (ಭಾರತೀಯರೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ .
-
ನದಿ ಹರಿವಿನ ಸಂಪರ್ಕ: ಟಿಬೆಟ್ನಿಂದ ಹರಿಯುವ ಭೋಟೆಕೋಶಿ ನದಿಯು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿ, ಬಳಿಕ ನಾರಾಯಣಿ ನದಿಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ‘ಗಂಡಕ್’ (Gandak River) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ .
೨. ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ತುರ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು:
-
ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರ: ಪಶ್ಚಿಮ ಚಂಪಾರಣ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿ ತೀರದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ೭ ಸಮುದಾಯ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳ (Community Kitchens) ಮೂಲಕ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ .
-
ವಾಲ್ಮೀಕಿನಗರ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬ್ಯಾರೇಜ್ನ ಎಲ್ಲಾ ೩೬ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ [1.1.5].
-
ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ಗಸ್ತು: ಗಂಡಕ್ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ದಂಡೆಗಳು/ತಡೆಗೋಡೆಗಳು (Embankments) ಒಡೆಯದಂತೆ ಚೌಕೀದಾರರು ಮತ್ತು ಗೃಹರಕ್ಷಕ (Home Guards) ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರ ಕಣ್ಗಾವಲು ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
೩. ಹೈ ಅಲರ್ಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಹಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು:
| ಜಿಲ್ಲೆ | ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು (Blocks) |
| ಪಶ್ಚಿಮ ಚಂಪಾರಣ್ | ಪಿಪ್ರಾಸಿ, ಭಿತಹಾ, ಠಕರಾಹಾ, ಸಿದ್ಧುವಾ, ಬಗಹಾ, ನೌತನ್, ಯೋಗಾಪಟ್ಟಿ, ಲೌರಿಯಾ . |
| ಗೋಪಾಲಗಂಜ್ | ಸದರ್, ಕುಚಾಯ್ಕೋಟ್, ಮಾಂಝಾ, ಬೈಕುಂಠಪುರ, ಬರೋಲಿ, ಸಿದ್ಧವಲಿಯಾ (ಒಟ್ಟು ೬೨ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು). |
| ಪೂರ್ವ ಚಂಪಾರಣ್ | ಅರೇರಾಜ್, ಕೇಸರಿಯಾ, ಸಂಗ್ರಾಮಪುರ. |
| ವೈಶಾಲಿ & ಮುಜಫ್ಫರ್ಪುರ | ಲಾಲ್ಗಂಜ್, ಹಾಜಿಪುರ, ರಾಘೋಪುರ, ಪಾರೂ, ಸರೈಯಾ ಮತ್ತು ಸಾಹೇಬ್ಗಂಜ್. |
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| ಗಂಡಕ್ ನದಿ (Gandak River) | ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ನಾರಾಯಣಿ’ ಅಥವಾ ‘ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ (ಪಾಟ್ನಾ ಬಳಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ). |
| ವಾಲ್ಮೀಕಿನಗರ ಬ್ಯಾರೇಜ್ | ಬಿಹಾರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಂಪಾರಣ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ (ಗಂಡಕ್ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ). |
| ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಲ (SSB) | ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (CAPF); ೧,೭೫೧ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಗಡಿ ಕಾಯುವ ಹೊಣೆ ಹೊಂದಿದೆ. |
| ಕೋಸಿ ನದಿ (Kosi River) | ‘ಬಿಹಾರದ ಕಣ್ಣೀರಿನ ನದಿ’ (Sorrow of Bihar) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನದಿ. |
| GLOF / Flash Flood | ಗ್ಲೇಸಿಯಲ್ ಲೇಕ್ ಔಟ್ಬರ್ಸ್ಟ್ ಫ್ಲಡ್ (ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಒಡೆದು ಉಂಟಾಗುವ ಹಠಾತ್ ಜಲಪ್ರಳಯ) . |
