ನವದೆಹಲಿ / ಲೇಹ್: ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಲಡಾಖ್ನ ಜನರಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು “ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಲಡಾಖ್ (ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠದ ಕಲಾಪ) ವಿನಿಯಮ, ೨೦೨೬” (Union Territory of Ladakh Regulation, 2026) ಅನ್ನು ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ನೂತನ ವಿನಿಯಮವು ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠಗಳು (Division Benches) ನೇರವಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
೧. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಧಾರ:
-
ಸಂವಿಧಾನದ ೨೪೦ನೇ ವಿಧಿ (Article 240): ಲಡಾಖ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು/ವಿನಿಯಮಗಳನ್ನು (Regulations) ಹೊರಡಿಸಲು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಧಿ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
-
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮರುಸಂಘಟನಾ ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೧೯ ರ ಸೆಕ್ಷನ್ ೫೮(೨): ಉಭಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪೀಠಗಳ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
೨. ಲಡಾಖ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
-
ಕಲಾಪದ ಸ್ಥಳ ನಿಗದಿ: ಲಡಾಖ್ನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (Chief Justice) ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ಲೇಹ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಗಿಲ್) ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠಗಳು ಕಲಾಪ ನಡೆಸಲಿವೆ.
-
ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠದ ಸ್ಥಾನ: ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ (Principal Seats – ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು) ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
-
ಪ್ರಕರಣಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ವಿವೇಚನೆ: ಲಡಾಖ್ ಮೂಲದ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣ ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವರ್ಗವನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜಮ್ಮು ಅಥವಾ ಶ್ರೀನಗರ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.
೩. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:
-
ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦ ರಂದು ನಡೆದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತ್ತು.
-
ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ: ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ಭಾರತದ ಅಸಾಧಾರಣ ಗೆಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ (Gazette of India Extraordinary) ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
-
ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವ: ಲಡಾಖ್ನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದು, ಲಡಾಖ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀನಗರ ಅಥವಾ ಜಮ್ಮುವಿಗೆ ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ತಪ್ಪಲಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| ಸಂವಿಧಾನದ ೨೪೦ನೇ ವಿಧಿ (Article 240) | ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (UTs) ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗಿರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರ. |
| ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್ | ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇದೆ (High Court of J&K and Ladakh). |
| J&K ಮರುಸಂಘಟನಾ ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೧೯ | ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಎಂಬ ೨ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ ಕಾಯ್ದೆ (ಜಾರಿ: ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯). |
| ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ | ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ. |
