2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಮಿಕ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರು, ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ’ (Paschim Banga) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮುಂಬರುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮಂಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಹೆಸರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ ಅವರು ಸಹ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 3 ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಈಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಗಡಿ ಅಥವಾ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಶಿಫಾರಸು ಅಗತ್ಯ. ಮಸೂದೆ ಮಂಡಿಸುವ ಮೊದಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲ ನೀಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಬಾಧ್ಯಕರವಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 2 ಮತ್ತು 3ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಅನುಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವಿಧಿ 368ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹೆಸರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬದಲಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ನಂತರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹೆಸರು ಬದಲಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು
1999ರಲ್ಲಿ ಎಡರಂಗದ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು ಬದಲಿಸುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ‘West Banga’ ಮತ್ತು ‘Paschim Banga’ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ‘Bangla’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
2016ರಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ನೇತೃತ್ವದ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು:
- ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ — Bangla
- ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ — Bengal
- ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ — Bangal
ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ‘Paschim Banga’ ಎಂದು ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೆಸರು ಬದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
- Madras State → Tamil Nadu — 1969
- Uttaranchal → Uttarakhand — 2007
- Orissa → Odisha — 2011
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ಪವನ
ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ಭವನ’ (Paschim Banga Bhavan) ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೂಚ್ ಬೆಹಾರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವಂಶಸ್ಥರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
- ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗಡಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ — ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 3
- ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಮಸೂದೆ ಮಂಡನೆಗೆ ಅಗತ್ಯ — ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಶಿಫಾರಸು
- ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ — ಬಾಧ್ಯಕರವಲ್ಲ
- ವಿಧಿ 2 ಮತ್ತು 3ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಸೂಚಿಗಳು — ಮೊದಲ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಅನುಸೂಚಿ
- ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಹೊಸ ಹೆಸರು — ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ (Paschim Banga)
- Madras State → Tamil Nadu — 1969
- Uttaranchal → Uttarakhand — 2007
- Orissa → Odisha — 2011
- ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ಭವನ — ವಾರಾಣಸಿ
