ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಧ್ಯಾಯ-6- ಶ್ಲೋಕ- 19-ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ನಿಶ್ಚಲತೆಯ ರೂಪಕ

ಶ್ಲೋಕ – 19

ಯಥಾ ದೀಪೋ ನಿವಾತಸ್ಥೋ ನೇಂಗತೇ ಸೋಪಮಾ ಮತಾ ।
ಯೋಗಿನೋ ಯತಚಿತ್ತಸ್ಯ ಯುಂಜತೋ ಯೋಗಮಾತ್ಮನಃ ॥೧೯॥

ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪ ಹಂದುವುದಿಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಹಾಗೆ ಇದು:
ಒಳಬಗೆಯನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಧ್ಯಾನಯೋಗಿಗೆ ಇದು ಉಪಮಾನ.

ಗಾಳಿ ಬೀಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯ ಶಿಖೆಯಂತೆ ಬಗೆಯನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿದ
ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ‘ಭಗವಂತನ ಕುರಿತಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಗ(ಆತ್ಮಯೋಗ)’ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಅರ್ಥ:
ಗಾಳಿ ಬೀಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ದೀಪದ ಶಿಖೆ ಹೇಗೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೋ,
ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ
ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಭಿಪ್ರಾಯ:
ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಾದಕನ ಮನಸ್ಸು ಅಲುಗಾಡದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ತತ್ವ. ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ‘ಗಾಳಿ’ — ಅಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಾನುಭವಗಳು, ವಾಸನೆಗಳು, ಇಚ್ಛೆಗಳು — ಮನಸ್ಸಿನ ದೀಪವನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ಯಾರು ಈ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ದೇವನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರಾಂಶ:
ನಿವಾತದೀಪದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುವ ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು — ಅದು ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಲಕ್ಷಣ.

“ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಅಲುಗಾಡದ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆ — ಅದು ಧ್ಯಾನದ ನಿಜರೂಪ.”

ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಧ್ಯಾಯ-6- ಶ್ಲೋಕ- 18- ಧ್ಯಾನಯೋಗಿಯ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿ — ಮನಸ್ಸು ಭಗವಂತನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುವ ಕ್ಷಣ