ಶ್ಲೋಕ – 16
ಭಗವಂತನನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಅರಿವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣ, ಮುಂದೆ ಭಗವಂತನ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರತೀಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಅಣು ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಭಗವಂತನ ಅನುಸಂಧಾನ ಹಾಗು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಾಸನೆಯ ವಿವರವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬನ್ನಿ ಈ ಅಪೂರ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭಗವಂತನಿಂದಲೇ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗೋಣ.
ಅಹಂ ಕ್ರತುರಹಂ ಯಜ್ಞಃ ಸ್ವಧಾSಹಮಹಮೌಷಧಮ್ ।
ಮಂತ್ರೋSಹಮಹಮೇವಾSಜ್ಯಮಹಮಗ್ನಿರಹಂ ಹುತಮ್ ॥೧೬॥
ಶ್ಲೋಕ 16 – ಸರಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಭಗವಂತನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶದಲ್ಲೂ ನಾನೇ ಇದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂದರೆ, ಭಗವಂತನು ಕೇವಲ ಪೂಜೆಗೆ ಹೊರಗಿನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಲ್ಲ; ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ.
ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಭಾವ:
ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಾನು,
ಯಜ್ಞವೇ ನಾನು,
ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸ್ವಧೆಯೂ ನಾನು,
ಮನುಷ್ಯರ ಆಹಾರವಾದ ಔಷಧಿಯೂ ನಾನು,
ಮಂತ್ರವೂ ನಾನು,
ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ತುಪ್ಪವೂ ನಾನು,
ಅಗ್ನಿಯೂ ನಾನು,
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹವಿಸ್ಸೂ ನಾನು.
ಅಂದರೆ, ಕೊಡುವವ, ಕೊಡುವ ವಿಧಾನ, ಕೊಡುವ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವ – ಎಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನೇ.
ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುವ ಮುಖ್ಯ ತತ್ತ್ವ
1. ಭಗವಂತನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು
ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ, ಒಂದು ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ದೇವತೆಯಲ್ಲೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುವುದೇನಂದರೆ:
👉 ನೀನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದಾಗ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ – ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ನಾನೇ ಇದ್ದೇನೆ.
2. ಯಜ್ಞ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಗ್ನಿಹೋಮವಲ್ಲ
ಯಜ್ಞ ಅಂದರೆ:
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ
ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ
“ಇದು ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೂ,
👉 ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿ ಭಗವಂತನಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
3. ಶ್ರಾದ್ಧದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ
ಶ್ರಾದ್ಧ:
ಸತ್ತ ಜೀವಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಕೊಡುವುದಲ್ಲ
ಪಿತೃದೇವತೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ
ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:
“ಸ್ವಧಾ ಅಹಮ್”
ಅಂದರೆ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಶ್ರಾದ್ಧವೂ ನನ್ನ ಮೂಲಕವೇ ಅವರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
4. ನಾವು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರವೂ ಯಜ್ಞವೇ
“ಅಹಮ್ ಔಷಧಮ್” ಎಂದರೆ:
ನಾವು ತಿನ್ನುವ ಧಾನ್ಯ, ಆಹಾರ, ಔಷಧಿ
ಅದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ
ಒಳಗೆ ಕುಳಿತಿರುವ ವೈಶ್ವಾನರ ರೂಪದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ
ಅಂದರೆ, ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯೂ ದೇವಾರಾಧನೆಯೇ – ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದರೆ.
5. ಮಂತ್ರ, ತುಪ್ಪ, ಅಗ್ನಿ – ಎಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನೇ
ಮಂತ್ರ → ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸಿದರೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಭಗವಂತ
ಆಜ್ಯ (ತುಪ್ಪ) → ದೇವತೆಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭಗವಂತ
ಅಗ್ನಿ → ಜಡವಾದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿ
ಹವಿಸ್ಸು → ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನ
👉 ಇವೆಲ್ಲದರೊಳಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಭಗವಂತನದ್ದೇ.
ಶ್ಲೋಕದ ಸಾರಾಂಶ (ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ)
“ನೀನು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ, ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರ, ಅರ್ಪಿಸುವ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸುವ ದೇವತೆ – ಇವೆಲ್ಲದರೊಳಗೂ ನಾನೇ ಇದ್ದೇನೆ; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಮಾಡಿದ ಉಪಾಸನೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ.”
