ಭಗವದ್ಗೀತೆ( ಕರ್ಮಯೋಗ) ಅಧ್ಯಾಯ-4- ಶ್ಲೋಕ-41

ಶ್ಲೋಕ – 41

ಯೋಗಸಂನ್ಯಸ್ತಕರ್ಮಾಣಂ ಜ್ಞಾನಸಂಛಿನ್ನಸಂಶಯಮ್ ।
ಆತ್ಮವಂತಂ ನ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿಬಧ್ನಂತಿ ಧನಂಜಯ ॥೪೧॥

ಧನಂಜಯ, ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಕರ್ಮಫಲದ ನಂಟು ತೊರೆದ, ಅರಿವಿನಿಂದ ಶಂಕೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಗವದ್ಭಕ್ತನನ್ನು ಕರ್ಮಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡು, ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕರ್ಮ ಸನ್ಯಾಸ ಮಾಡು
ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕೃಷ್ಣ. ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಸನ್ಯಾಸ ಅಂದರೆ ಕರ್ಮ ತ್ಯಾಗವಲ್ಲ.

‘ಈ ಕರ್ಮ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು’- ಕರ್ಮ ಸನ್ಯಾಸ(ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು).ಕರ್ಮಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸೆ ಆಕಾಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾ, ನಿರ್ವೀಕಾರನಾಗಿ ನಿರಂತರ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದು ಕರ್ಮಸನ್ಯಾಸ. ಕರ್ಮವನ್ನು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿ
ಸಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಶಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವೇಕಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸಿ,
ಆತ್ಮವಂತನಾಗಿ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕಲಿತಾಗ ಯಾವ ಕರ್ಮವೂ ಎಂದೂ ನಮಗೆ ಬಂಧಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
“ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಧನವನ್ನು ಗೆದ್ದ ನೀನು, ಜ್ಞಾನಧನವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಧನಂಜಯ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕರ್ಮ ಬಂಧಿಸದು” ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕೃಷ್ಣ.

ಪದಾರ್ಥ:

ಯೋಗ-ಸಂನ್ಯಸ್ತ-ಕರ್ಮಾಣಂ – ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನನ್ನು
ಜ್ಞಾನ-ಸಂಛಿನ್ನ-ಸಂಶಯಮ್ – ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದವನನ್ನು
ಆತ್ಮವಂತಮ್ – ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದವನನ್ನು
ನ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿಬಧ್ನಂತಿ – ಕರ್ಮಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ
ಧನಂಜಯ – ಅರ್ಜುನನೇ!

ಸರಳ ಅರ್ಥ:

ಧನಂಜಯನೇ (ಅರ್ಜುನನೇ)!
ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಕರ್ಮಫಲಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮವೂ ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿವರಣೆ:

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರು ಕರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯೋಗ — ಈ ಮೂರರ ಸಮನ್ವಯದ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯೋಗಸಂನ್ಯಸ್ತ ಕರ್ಮ

ಇಲ್ಲಿ ‘ಸಂನ್ಯಾಸ’ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮ ತ್ಯಾಗ ಅಲ್ಲ.
ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರ, ಮಮಕಾರ ಹಾಗೂ ಫಲಾಶೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ,
ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
“ನಾನು ಮಾಡುವುದೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಇದು ಭಗವಂತನ ಕಾರ್ಯ” ಎಂದು
ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದು ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ.
ಇದು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿ.

ಜ್ಞಾನ ಸಂಛಿನ್ನ ಸಂಶಯ

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸಂಶಯಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮಂಕುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ಬಂದಾಗ ಈ ಸಂಶಯಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ತರುತ್ತದೆ.

ಆತ್ಮವಂತ

ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವನು.
ತನ್ನನ್ನು ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ
ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದವನು.
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು.

ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ

ಅವನಿಗೆ ಕರ್ಮದ ಫಲಾಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ,
ಕರ್ಮ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ,
ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿರಂತರ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ಅರ್ಜುನ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು —
“ನೀನು ಈಗ ಜ್ಞಾನಧನವನ್ನು ಸಹ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು.
ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ ಕರ್ಮವನ್ನು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸು.
ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಕರ್ಮವು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.“