ಬೆಂಗಳೂರು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಗಳು (Geographical Indications – GI) ಪ್ರದೇಶದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೌದ್ದಿಕ ಸ್ವತ್ತಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಆಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
GI ಎನ್ನುವುದು ಏನು?
ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂಲ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧంగా ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರುತು GI.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ದಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ, ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್, ಕಲಬುರ್ಗಿ ತುರ ದಾಲ್.
GI ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
• ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು
• ನಕಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ
• ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ
• ಪರಂಪರೆ, ಕೌಶಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುರುತಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
GI ಟ್ಯಾಗ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
• ಉತ್ಪನ್ನದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ
• ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಡೆ
• ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ
• ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ GI ಕಾಯಿದೆ 2003ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ (2004–05) ಆಗಿದೆ.
GI ಟ್ಯಾಗ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
