ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (Jal Jeevan Mission) – ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ
ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2019 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು (FHTC ಗಳು) ಒದಗಿಸುವುದು, ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 55 ಲೀಟರ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2019 – ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.
🎯 ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ:
-
2024ರೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳಿಗೆ “Functional Household Tap Connections” (FHTCs) ಒದಗಿಸುವುದು.
-
ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 55 ಲೀಟರ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ
-
ಆಡಳಿತ ಸಚಿವಾಲಯ: ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Jal Shakti)
-
ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಅನುಪಾತ:
-
ಹಿಮಾಲಯ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರ 90% : ರಾಜ್ಯ 10%
-
ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರ 50% : ರಾಜ್ಯ 50%
-
ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (UTs): 100% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ
-
🌟 ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
| ಲಕ್ಷಣ | ವಿವರ |
|---|---|
| ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಿತಿಗಳ ಭೂಮಿಕಾ | ಗ್ರಾಮೀಣಿ ಸಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳು (Village Action Plans – VAPs) ಮೂಲಕ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ |
| ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ | ಪಾಣಿ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 50% ಸದಸ್ಯರು ಮಹಿಳೆಯರೇ ಆಗಿರಬೇಕು |
| ಅಧಿಕ ಜಲಸಂಗ್ರಹಣದ ಒತ್ತು | ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ |
| ಆಧಾರ್ ಜೋಡಣೆ | ನೆಲದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮನೆ ಯಜಮಾನನ ಆಧಾರ್ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುವುದು |
| ಸಂರಕ್ಷಿತ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ | ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ, ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬೂದುನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ |
| IoT ನಿರ್ವಹಣೆ | ಜಲ ಸರಬರಾಜು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂವೇದಕ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಫ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ (IoT) ಬಳಕೆ |
| ಪಾರದರ್ಶಕತೆ | ನೈಜ-ಸಮಯದ ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್, ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಪರಿಶೋಧನೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರದಿ, ಜಿಯೋ-ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ |
📊 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧನೆಗಳು:
| ಸಾಧನೆ | ವಿವರ |
|---|---|
| 100% ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು / ಪ್ರದೇಶಗಳು | ಹರಿಯಾಣ, ಗುಜರಾತ್, ತೆಲಂಗಾಣ, ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು, ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ, ಗೋವಾ, ಪುದುಚೇರಿ |
| ಒಟ್ಟು ಸಂಪರ್ಕಗಳು | 14.58 ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅಂದಾಜು 75% ಕವರೇಜ್) |
| ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ | 2.12 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮಗಳು ‘ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್’ ಗ್ರಾಮ ಎಂದು ಘೋಷಿತ |
ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ – ನಗರ ಭಾಗ (Urban JJM):
-
ಪ್ರಾರಂಭ: ಬಜೆಟ್ 2021–22ರಲ್ಲಿ
-
ಆಡಳಿತ: ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ
-
ಗುರಿ: ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಜನ ನಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು SDG-6 (ಸುರಕ್ಷಿತ ನೀರು) ಗುರಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ
🌾 ಪೂರಕ ಯೋಜನೆ (ಗ್ರಾಮೀಣ):
ಈ ಯೋಜನೆ **ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (ಗ್ರಾಮೀಣ)**ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ:
-
ನಲ್ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು
-
ಜಲ ಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ
-
ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೀರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಉತ್ತೇಜನ – ಅಂದರೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ, ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ನೀರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಯಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರೋಗ್ಯ, ಹೈಜಿನ್, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಶಾಶ್ವತ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಇದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ.
