ಕಂದಾಯ ದಿನ – ನಾಡಿನ ಆಡಳಿತದ ಬುನಾದಿಗೆ ನಮನ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಕಂದಾಯ ದಿನ (Revenue Day) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಡಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯಪಟುತೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಷ್ಟು ಕಂದಾಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಭೂಮಿಯ ದಾಖಲಾತಿಗಳು, ನಕ್ಷೆಗಳ ನವೀಕರಣ, ಪಟ್ಟಾ ಹಕ್ಕು ಪತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಸೇವೆಗೆ ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.

ಕಂದಾಯ ದಿನದ ಇತಿಹಾಸ (History of Revenue Day):

ಕಂದಾಯ ದಿನ (Revenue Day) ಅಂದರೆ ನಾಡಿನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಆಗಿರುವ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನ. ಜುಲೈ 1 ರಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳ ವಿತರಣಾ, ರೈತರ ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆ, ಹಾಗೂ ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಈ ದಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲಘಟ್ಟದಿಂದಲೇ ಕಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದ್ದು, ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಪದವಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭ ದೊರೆತ ಕಾಲ ಕೂಡ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಭೂಮಿಯ ನಿಖರ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಜಮೀನದ ದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ರೂಢಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಬಡವರಿಗೂ ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹರಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನವನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಬಲಪಡಿಸುವ, ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳ ವಿತರಣಾ ಶಿಬಿರಗಳು, ಜನಸ್ಪಂದನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಂದಾಯ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ವಾಹಣಾ ವಿಭಾಗಗಳು:-

ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ನಾಡಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕು, ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳ್ವಂಡದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದವರೆಗೂ ರೈತರಿಂದ ಉದ್ಯಮಸ್ಥರ ತನಕ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಭೂ ವಿವಾದ, ಕೃಷಿ ದಾಖಲೆ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ವಾಹಣೆಯೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಜುಲೈ 1 ರ ದಿನದಂದು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ, ದಾಖಲೆ ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರಗಳು, ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ವಿತರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಸೇವಾ ಪ್ರದರ್ಶನಾದಿಯಾಗಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ.

– ವಿಚಾರ  ವಿಸ್ತಾರ ಸಂಪಾದಕರು