ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಮಾನವನ ಬದುಕಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುವ ದೀಪಗಳಂತೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬವೂ ಜೀವನದ ಒಂದು ತತ್ವವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಅಂಥ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಲನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವನ ಅಂತರಂಗದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವ ಹಬ್ಬ.
ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಿಂದ ಉತ್ತರಾಯನಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕ್ಷಣವೇ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ.
ಈ ಕ್ಷಣವು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಾನವನ ಬದುಕಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಬೆಳಕಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚಳಿಯ ತೀವ್ರತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಹಗಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ—ಈ ಮೂರರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ರೈತನ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಫಲ ಸಿಗುವ ಕ್ಷಣವೇ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದು ರೈತರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು ಮೂಡಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಬದಲಾವಣೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೋಗಿಯಂದು ಹಳೆಯದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕೇವಲ ಪದಾರ್ಥಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲ; ಅಹಂಕಾರ, ಆಲಸ್ಯ, ನಿರಾಶೆ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಅಚ್ಚು, ಎಳ್ಳು, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು “ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ನಿ, ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ” ಎಂಬ ಸರಳವಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಜೀವನ ತತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಕಾಣುವ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ನಡುವಿನ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಕೊಂಬುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುವುದು, ಗಂಟೆಗಳ ಸದ್ದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೇ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಗಳು, ಆಟೋಟಗಳು, ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮುದಾಯವನ್ನೇ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಓಡಾಟದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮರೆತಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಮನೋಭಾವ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಈ ಹಬ್ಬ ನಮಗೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮೌನವಾಗಿ ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗೆ, ಹೊಸ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ, ಹೊಸ ದಾರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುವ ಕಾಲ. ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಸಾಗುವ ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದುವೇ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶ.
