ನವದೆಹಲಿ: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿತ ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Bioeconomy) ಜಾಗತಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಜೈವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮರುಬಳಕೆ, ಇಂಗಾಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (Carbon Sinks) ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಆಸಿಯಾನ್-ಭಾರತ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಹಕಾರ ಮಧ್ಯಮಾವಧಿ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ ೨೦೨೬–೨೦೩೦ (ASEAN–India Plan of Action 2026–2030), ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ, ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವ ಭತ್ತದ ಬೇಸಾಯ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.
೧. ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಚೌಕಟ್ಟು:
-
ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Bioeconomy): ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜೈವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಗ್ರ ಮಾದರಿ.
-
ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Circular Bioeconomy): ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿ, ಶೂನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತತ್ವದಡಿ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಬಯೋಮಾಸ್ನಿಂದ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (Bioproducts) ತಯಾರಿಸುವುದು.
-
ಪರಿಸರ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಸುಸ್ಥಿರ ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
೨. ಭಾರತದ BioE3 ನೀತಿ ಮತ್ತು ಬಯೋಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ (BioE3 Policy):
-
ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ: ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ೨೦೨೪ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪ ರಂದು ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. BioE3 ಎಂದರೆ “Biotechnology for Economy, Environment, and Employment” (ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ).
-
ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ: ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DBT – Department of Biotechnology) ಇದರ ನೋಡಲ್ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
-
$೩೦೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಗುರಿ: ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜೈವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ೩೦೦ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ಗಳಿಗೆ (USD 300 Billion) ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
-
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ: ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಬಯೋಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಹಬ್ಗಳು, ಬಯೋ-ಎಐ (Bio-AI) ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬಯೋಫೌಂಡ್ರಿಗಳನ್ನು (Biofoundries) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
-
ಆದ್ಯತಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಜೈವಿಕ ಪಾಲಿಮರ್ಗಳು (Biopolymers), ಜೈವಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು, ನಿಖರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು (Precision Biotherapeutics) ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕೃಷಿ.
೩. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ನೀತಿ (National Agroforestry Policy):
-
ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಥಮ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ: ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು (NAP) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶ್ವದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ದೇಶ ಭಾರತ.
-
ವಿಸ್ತರಣಾ ಗುರಿ: ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ೨೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ೫೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
-
ಉಪ-ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್ (NMSA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೬-೧೭ ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಉಪ-ಮಿಷನ್ (SMAF) ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ “ಹರ್ ಮೇಡ್ ಪರ್ ಪೇಡ್” (Har Medh Par Ped – ಪ್ರತಿ ಕೃಷಿ ಬದುವಿನ ಮೇಲೂ ಒಂದು ಮರ).
-
ಉದ್ದೇಶ: ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ, ಮರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು ಪೂರೈಕೆ, ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿತ.
೪. ಆಸಿಯಾನ್-ಭಾರತ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (ASEAN–India Cooperation):
-
ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು:
-
೧೯೯೨: ವಲಯ ಸಂವಾದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ (Sectoral Dialogue Partnership) ಆರಂಭ.
-
೨೦೧೨: ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ (Strategic Partnership).
-
೨೦೨೨: ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ (Comprehensive Strategic Partnership) ಮೇಲ್ದರ್ಜೆ.
-
-
ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣ: ೨೦೨೫–೨೬ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸಿಯಾನ್ ನಡುವಿನ ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರವು $೧೨೮ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸುಮಾರು ೧೧% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
-
ಮಧ್ಯಮಾವಧಿ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (೨೦೨೬–೨೦೩೦): ‘ಆಸಿಯಾನ್ ೨೦೪೫: ನಮ್ಮ ಹಂಚಿಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಆಸಿಯಾನ್ ಆಹಾರ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ವಲಯ ಯೋಜನೆ ೨೦೨೬–೨೦೩೦’ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಡಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
೫. ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವ ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀಥೇನ್ ತಗ್ಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು:
ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದ ಮೀಥೇನ್ (Methane – $CH_4$) ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಹವಾಮಾನ ಸ್ನೇಹಿ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
-
ಆಲ್ಟರ್ನೇಟ್ ವೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರೈಯಿಂಗ್ (AWD): ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಬದಲು, ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನೀರುಣಿಸಿ ನಂತರ ಮಣ್ಣನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ (Anaerobic) ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
-
ಭತ್ತದ ತೀವ್ರತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (SRI – System of Rice Intensification): ಕಡಿಮೆ ನೀರು, ಕಡಿಮೆ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ವಿಧಾನ.
-
ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ, ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ಪರಿಕಲ್ಪನೆ / ಯೋಜನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| BioE3 Policy | Biotechnology for Economy, Environment, and Employment (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ; ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆ: DBT). |
| ಭಾರತದ ಬಯೋಎಕಾನಮಿ ಗುರಿ | ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ $೩೦೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್. |
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ನೀತಿ (NAP) | ೨೦೧೪ (ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾರತ). |
| SMAF ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ | “ಹರ್ ಮೇಡ್ ಪರ್ ಪೇಡ್” (Har Medh Par Ped) – ೨೦೧೬-೧೭ ರಲ್ಲಿ NMSA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭ. |
| AWD ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ | Alternate Wetting and Drying – ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನ. |
| ಭಾರತ-ಆಸಿಯಾನ್ ವ್ಯಾಪಾರ (೨೦೨೫–೨೬) | $೧೨೮ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸುಮಾರು ೧೧%). |
| ಭಾರತ-ಆಸಿಯಾನ್ ಸಂಬಂಧದ ಹಂತ | ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಾಗಿ (Comprehensive Strategic Partnership) ಉನ್ನತೀಕರಣ. |
