ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: ಗುಣಮಟ್ಟ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಭಾರತದ ಮಾನ್ಯತಾ (Accreditation) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವರದಿಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

೧. ಭಾರತೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಂಡಳಿ (Quality Council of India – QCI)

• ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ QCI ಅನ್ನು 1996-97ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ, ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ASSOCHAM, CII ಮತ್ತು FICCI ಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ (PPP) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಆಡಳಿತ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯು (DPIIT) ಇದರ ನೋಡಲ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ QCI ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

• ಸುರಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಚೌಕಟ್ಟು: ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಶಾಸನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲು QCI ‘ಸುರಾಜ್ಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು’ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ.

೨. ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಮಾಪನಾಂಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (NABL)

• ಪಾತ್ರ: QCI ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ NABL, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮಾಪನಾಂಕ (Calibration) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

• ಮಾನದಂಡಗಳು:

  • ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಮಾಪನಾಂಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ: ISO/IEC 17025

  • ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ: ISO 15189

  • ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ: ISO/IEC 17043

  • ಬಯೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ: ISO 20387

• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆ: ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಅಕ್ರೆಡಿಟೇಶನ್ ಕೋಆಪರೇಷನ್ (APAC) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಅಕ್ರೆಡಿಟೇಶನ್ ಕೋಆಪರೇಷನ್ (ILAC) ಜೊತೆ ಪರಸ್ಪರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ (MRA) NABL ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ NABL ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ವರದಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

೩. ISO/IEC 17025 ಮಾನದಂಡ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ನಿಖರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ. 2017ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅಪಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಆಲೋಚನೆ (Risk-based thinking), ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.

೪. QCI ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಂಡಳಿಗಳು

• NABCB: ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮಂಡಳಿ.

• NABH: ದೇಶದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಪರಮೋಚ್ಚ ಸಂಸ್ಥೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಪುಣೆಯ ARAI ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ NABL ಮಾನ್ಯತೆ

ಪುಣೆಯ ಟಾಕ್ವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ (ARAI) ಮೊಬಿಲಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ NABL ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿದೆ. ವಾಹನ ಹಾಗೂ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ ಅನಿಲ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಬಲ ನೀಡಿದೆ.