ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು (Cosmetics) ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ (Personal Care) ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಾಹಕ-ಸ್ನೇಹಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೧ ರಂದು ಲೀಗಲ್ ಮೆಟ್ರಾಲಜಿ (ಪ್ಯಾಕ್ಡ್ ಕಮಾಡಿಟೀಸ್) ನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೬ (Legal Metrology [Packaged Commodities] 4th Amendment Rules, 2026) ಅನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಈ ನೂತನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅನ್ವಯ, ಸೋಪುಗಳು, ಶ್ಯಾಂಪೂಗಳು, ಟೂತ್ಪೇಸ್ಟ್ಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಫಲಕದ (Principal Display Panel) ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮೂಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಚುಕ್ಕೆ (Green Dot) ಹಾಗೂ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ/ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಮೂಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನು (Red/Brown Dot) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
೧. ಮೂಲ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟು: ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೪೦:
-
ಪ್ರಧಾನ ಕಾಯ್ದೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳ ಆಮದು, ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲ ಕಾನೂನು.
-
ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ [ಸೆಕ್ಷನ್ 3(aaa)]: ಮಾನವನ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು, ಸುಂದರಗೊಳಿಸಲು, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸಲು ಅಥವಾ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮೈಗೆ ಹಚ್ಚುವ, ಸುರಿಯುವ, ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಲೇಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು (components) ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
-
ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ/ಮಿಸ್ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (Misbranded): ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಸರಿಯಾದ ಲೇಬಲ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ಸುಳ್ಳು/ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಕ್ಲೈಮ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಮಿಸ್ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ನಿಷೇಧ: ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ (Substandard), ಕಲಬೆರಕೆಯಾದ (Adulterated), ಮಿಸ್ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಅಥವಾ ನಕಲಿ (Spurious) ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದೆಯು ಕಠಿಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.
೨. ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ರೂಲ್ಸ್, ೨೦೨೦ (Cosmetics Rules, 2020) – ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟು:
ಹಳೆಯ ಡ್ರಗ್ಸ್ ರೂಲ್ಸ್, ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿದ್ದ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ೨೦೨೦ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫ ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿಯಮಾವಳಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು (೭೨ ನಿಯಮಗಳು, ೧೩ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ಗಳು, ೨೪ ಅನುಬಂಧಗಳು).
-
ಆಮದು ನೋಂದಣಿ: ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಸಿಡಿಎಸ್ಸಿಒ (CDSCO) ನಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೋಂದಣಿಯಾಗಬೇಕು.
-
ಹೊಸ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ (New Cosmetic): ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಬಳಸದಿರುವ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯದ ನವೀನ ಘಟಕಾಂಶವನ್ನು (Novel ingredient) ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನ. ಇದನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ತಯಾರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಪರವಾನಗಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (CLA) ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯ.
-
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿಷೇಧ (Animal Testing Ban): ೨೦೧೪ ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೨ ರ ನಂತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ (ಭಾರತವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ).
-
GMP ಅನುಸರಣೆ: ಉತ್ತಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ (Good Manufacturing Practices) ಸ್ವಯಂ-ಘೋಷಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ.
೩. ಸಿಡಿಎಸ್ಸಿಒ (CDSCO) ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
-
ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಕ: ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ CDSCO (Central Drugs Standard Control Organisation).
-
ಆಮದು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ: ಆಮದುದಾರರು ಸಿಡಿಎಸ್ಸಿಒದ SUGAM ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಫಾರ್ಮ್ ೪೩ (Form 43) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಮದು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯಬೇಕು.
-
ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರವಾನಗಿ: ದೇಶೀಯ ತಯಾರಕರು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯ ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ (State Drug Control Authorities) ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು.
-
ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿತ ಘಟಕಾಂಶಗಳು: ಹೆಕ್ಸಾಕ್ಲೋರೋಫೀನ್ (Hexachlorophene), ಪಾದರಸದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು (Mercury compounds), ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸೀಸ (Lead) ಮತ್ತು ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳ ಆಮದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
೪. ಲೇಬಲಿಂಗ್, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೀಗಲ್ ಮೆಟ್ರಾಲಜಿ ನಿಯಮಗಳು:
| ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆ / ಕಾಯ್ದೆ | ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು |
| Cosmetics Rules, 2020 (ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ) | ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮೇಲೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಸರು, ಬ್ಯಾಚ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ/ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನಾಂಕ, ಘಟಕಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅವರೋಹಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ – Descending order), ತಯಾರಕರ ವಿಳಾಸ, ಮೂಲ ದೇಶ (Country of Origin), ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ (ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ) ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು. |
| Legal Metrology Act, 2009 & Rules, 2011 (ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ) | ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಸರಕುಗಳ ನಿವ್ವಳ ತೂಕ/ಪ್ರಮಾಣ (Net Quantity), ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ (MRP), ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ (Principal Display Panel) ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. |
| ೪ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೬ | ಸೋಪು, ಶ್ಯಾಂಪೂ, ಟೂತ್ಪೇಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ (ಹಸಿರು ಚುಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ/ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ (ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಚುಕ್ಕೆ) ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. |
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):
| ಪರಿಕಲ್ಪನೆ / ನಿಯಮಾವಳಿ | ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ |
| ಮೂಲ ಕಾಯ್ದೆ | Drugs and Cosmetics Act, 1940 [ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: Section 3(aaa)]. |
| ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳು | Cosmetics Rules, 2020 (ಅನುಷ್ಠಾನ: ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦). |
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಕ | CDSCO (ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ). |
| ಆಮದು ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್ | Form 43 (SUGAM ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ವಿತರಣೆ). |
| ಪ್ರಾಣಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿಷೇಧ | ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಆಮದು ನಿಷೇಧ. |
| ನಿಷೇಧಿತ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು | ಹೆಕ್ಸಾಕ್ಲೋರೋಫೀನ್, ಮರ್ಕ್ಯುರಿ, ಸೀಸ (Lead) ಮತ್ತು ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ಬಣ್ಣಗಳು. |
| ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ | Legal Metrology Act, 2009 (ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ). |
| ೨೦೨೬ ರ ನೂತನ ತಿದ್ದುಪಡಿ | ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ – ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ & ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ (ಹಸಿರು) / ಮಾಂಸಾಹಾರಿ (ಕೆಂಪು/ಕಂದು) ಚುಕ್ಕೆ ಲೇಬಲ್ ಕಡ್ಡಾಯ. |
