ನವದೆಹಲಿ: ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರುವ ಸಾಹಸ ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಮ್ಮೆ, ತೀವ್ರ ಎತ್ತರದ ಗಡಿ ಕಣ್ಗಾವಲು (High-Altitude Warfare Readiness) ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ದಿರಾಂಗ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (NIMAS) ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ, ‘ಪ್ರಥಮ ಆರೋಹಣ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಅಭಿಯಾನ’ವನ್ನು (First Ascent Mountaineering Expedition) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು (Flagged-in). ಈ ಸಾಹಸಿ ತಂಡವು ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೬,೦೦೦ ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ೨೦ ಈವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಏರದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು (Unclimbed Peaks) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏರಿ ಜಾಗತಿಕ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿದೆ.
೧. ಭಾರತೀಯ ಪರ್ವತಾರೋಹಣದ ಆರಂಭಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು:
-
ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಥಮ ಆರೋಹಣ (೧೯೫೩): ೧೯೫೩ ರ ಮೇ ೨೯ ರಂದು ಶೆರ್ಪಾ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಾರ್ಗೆ (Tenzing Norgay) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನ ಸರ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹಿಲರಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ (೮,೮೪೮.೮೬ ಮೀ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏರಿದರು. ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಾರ್ಗೆ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ಈ ಸಾಹಸವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು.
-
ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಭಾರತೀಯ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಯಾತ್ರೆ (೧೯೬೫): ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಎಂ.ಎಸ್. ಕೊಹ್ಲಿ (Capt M.S. Kohli) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಅಭಿಯಾನದಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಎವರೆಸ್ಟ್ ತುದಿ ಮುಟ್ಟಿ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
-
ನಂದಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಕಾಮೆಟ್ ಶಿಖರಗಳು: ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾದ ನಂದಾದೇವಿಯನ್ನು (೭,೮೧೬ ಮೀ) ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಟಿಲ್ಮನ್ ಮೊದಲು ಏರಿದರು; ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ತಂಡಗಳು ನಂದಾದೇವಿ ಹಾಗೂ ಕಾಮೆಟ್ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಯಿಸಿದವು.
೨. ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (Premier Institutions):
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಕೌಶಲ್ಯ, ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತರಬೇತಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು:
೧. ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (HMI)
ಸ್ಥಾಪನೆ: ೧೯೫೪
ಸ್ಥಳ: ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏರಿದ ಸಾಧನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
ಎವರೆಸ್ಟ್ ಆರೋಹಿ ಶೆರ್ಪಾ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಾರ್ಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ‘ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್’ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ HMI ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.
೨. ನೆಹರು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್ (NIM)
ಸ್ಥಾಪನೆ: ೧೯೬೫
ಸ್ಥಳ: ಉತ್ತರಕಾಶಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ನೆಹರು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್ (NIM) ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತಾರೋಹಣದ ಮೂಲ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಂದುವರಿದ ತರಬೇತಿವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೇಸಿಕ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್, ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
೩. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೌಂಟೇನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ (NIMAS)
ಸ್ಥಾಪನೆ: ೨೦೧೩
ಸ್ಥಳ: ದಿರಾಂಗ್, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (NIMAS) ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ದಿರಾಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoD) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು ಇದರ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪರ್ವತಾರೋಹಣ, ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ NIMAS ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕರ್ನಲ್ ರಣವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಜಮ್ವಾಲ್, ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಮೆಡಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
೩. ಭಾರತೀಯ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಸಾಧಕರು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು:
-
ಬಚೇಂದ್ರಿ ಪಾಲ್ (Bachendri Pal): ೧೯೮೪ ರ ಮೇ ೨೩ ರಂದು ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವೇರಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.
-
ಸಂತೋಷ್ ಯಾದವ್ (Santosh Yadav): ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ (೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೧೯೯೩) ಏರಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.
-
ಲವ್ ರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಧರ್ಮಶಕ್ತು (Love Raj Singh Dharmshaktu): ಗರಿಷ್ಠ ೭ ಬಾರಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ನಾಗರಿಕ (Civilian Record).
-
ಅರುಣಿಮಾ ಸಿನ್ಹಾ (Arunima Sinha): ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಜಯಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಹಿಳೆ (Female Amputee).
-
ಮಾಲಾವತ್ ಪೂರ್ಣಾ (Malavath Poorna): ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೩ ವರ್ಷ ೧೧ ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಬಾಲಕಿ.
-
ಪ್ರೇಮಲತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ (Premlata Agrawal): ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ಅತಿ ಹಿರಿಯ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ.
೪. ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು:
-
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವ: ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಸಿಯಾಚಿನ್, ಲಡಾಖ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಹೈ-ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ವಾರ್ಫೇರ್ ಸ್ಕೂಲ್ (HAWS, ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್) ಮೂಲಕ ಯೋಧರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
-
೬,೦೦೦ ಮೀಟರ್ ನಿಯಮ: ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡಾ ನೀತಿಯನ್ವಯ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೬,೦೦೦ ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆರೋಹಣಗಳನ್ನು ‘ಹೈ-ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಕ್ಲೈಂಬ್ಸ್’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ (Acclimatisation) ಕಡ್ಡಾಯ.
-
ಫಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನ (Fit India Movement): ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ೨೦೧೯ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ ರಂದು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನ) ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ದೃಢತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
-
ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ: ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ೨೦೧೯ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಲಡಾಖ್, ಇಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ
-
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು — Quick Revision Matrix
ವ್ಯಕ್ತಿ / ಸಂಸ್ಥೆ / ದಾಖಲೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಾರ್ಗೆ & ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹಿಲರಿ 29 ಮೇ 1953ರಂದು ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆರೋಹಣ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಎಂ.ಎಸ್. ಕೊಹ್ಲಿ 1965ರ ಭಾರತೀಯ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಯಾತ್ರೆಯ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 9 ಮಂದಿ ಶಿಖರಾರೋಹಣ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಬಚೇಂದ್ರಿ ಪಾಲ್ 1984ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ. ಸಂತೋಷ್ ಯಾದವ್ 1992 ಮತ್ತು 1993ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ. ಅರುಣಿಮಾ ಸಿನ್ಹಾ 2013ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಹಿಳೆ. ಮಾಲಾವತ್ ಪೂರ್ಣಾ 2014ರಲ್ಲಿ 13 ವರ್ಷ 11 ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರಿದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಭಾರತೀಯ ಆರೋಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. HMI – ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ 1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು. NIM – ಉತ್ತರಕಾಶಿ 1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಸ್ಥಳ: ಉತ್ತರಕಾಶಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ. NIMAS – ದಿರಾಂಗ್ ಸ್ಥಳ: ದಿರಾಂಗ್, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ. ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆ/ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಾಖಲೆ – 2026 NIMAS ತಂಡವು ಲಡಾಖ್ನಲ್ಲಿ 6,000 ಮೀಟರ್ಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರದ 20 ಹೊಸ ಶಿಖರಗಳ ಪ್ರಥಮ ಆರೋಹಣ ಸಾಧಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 🧠 ಒಂದು ಸಾಲಿನ ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ
1953 – ಹಿಲರಿ/ತೇನ್ಸಿಂಗ್ → 1965 – ಕೊಹ್ಲಿ → 1984 – ಬಚೇಂದ್ರಿ → 1992/93 – ಸಂತೋಷ್ → 2013 – ಅರುಣಿಮಾ → 2014 – ಪೂರ್ಣಾ → 2026 – NIMAS
ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಿ:
ವ್ಯಕ್ತಿ + ಸಾಧನೆ + ವರ್ಷ + ಸ್ಥಳ/ಸಂಸ್ಥೆ — ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ MCQ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು.
