ಅಸ್ಸಾಂನ ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು (Pavo cristatus) ದಾಖಲು: ‘ಮಿನಿ ಕಾಜಿರಂಗ’ದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆ

ಗುವಾಹಟಿ / ತೇಜ್‌ಪುರ: ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣವಾದ ಅಸ್ಸಾಂನ ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (Orang National Park and Tiger Reserve) ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ನೂತನ ದಾಖಲೆಯೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು (Indian Peafowl – Pavo cristatus) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಉದ್ಯಾನವನದ ರೌಮಾರಿ (Rowmari) ಮತ್ತು ಹಜಾರಿಬಾಗ್ (Hazaribagh) ಬೇಟೆ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಸಮೀಪ ಈ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ನಂತರ, ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ ರಂದು ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನವಿಲಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಜಯಂತ ಮಲ್ಲ ಬರುವಾ ಅವರು ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದು ಈ ನೂತನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೧. ವನ್ಯಜೀವಿ ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

• ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಪುರಾವೆ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ನೆಜಿಬ್ ಅಹ್ಮದ್ (Nejib Ahmed) ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕಾರ ಚಂದನ್ ಸೈಕಿಯಾ (Chandan Saikia) ಅವರು ಒರಾಂಗ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ನವಿಲಿನ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

• ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳು: ಈ ಪತ್ತೆಗೆ ಮೊದಲು ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನವಿಲಿನ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಹಿಂದಿನ ನವಿಲು ದಾಖಲೆಯು ಉದಲ್ಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನುನೋಯಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ (Nunoi Wildlife Sanctuary) ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.

• ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ: ನವಿಲುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶುಷ್ಕ, ಪತನಶೀಲ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಮುಕ್ತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಒದ್ದೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ (Riverine grasslands) ಇದರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

೨. ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (‘ಮಿನಿ ಕಾಜಿರಂಗ’):

• ಸ್ಥಳ: ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ದರ್ರಾಂಗ್ (Darrang) ಮತ್ತು ಸೋನಿತ್‌ಪುರ (Sonitpur) ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ.

• ‘ಮಿನಿ ಕಾಜಿರಂಗ’ (Mini Kaziranga): ಒರಾಂಗ್ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಂತೆಯೇ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಎತ್ತರದ ಆನೆ ಹುಲ್ಲಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು (Alluvial grasslands) ಮತ್ತು ನದೀ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ಮಿನಿ ಕಾಜಿರಂಗ’ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ: ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಂಟಿ-ಕೊಂಬಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗ (Greater One-horned Rhinoceros), ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಹುಲಿ, ಕಾಡು ನೀರೆಮ್ಮೆ (Wild Water Buffalo), ಪಿಗ್ಮಿ ಹಾಗ್ (Pygmy Hog) ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

• ಸ್ಥಾನಮಾನ: ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ (Tiger Reserve) ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

೩. ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು (Pavo cristatus): ಪ್ರಮುಖ ಜೈವಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ವರ್ಗೀಕರಣ: ಇದು ಫಾಸಿಯಾನಿಡೆ (Phasianidae) ಕುಟುಂಬದ ಫೆಸೆಂಟ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ: ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನವಿಲನ್ನು ‘ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ’ (National Bird of India) ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.

• ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಗಂಡು ನವಿಲಿನ ಆಕರ್ಷಕ ಉದ್ದನೆಯ ಗರಿಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ‘ಟ್ರೇನ್’ (Train) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಾಲದ ಗರಿಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಬಾಲ ಹೊದಿಕೆ ಗರಿಗಳಾಗಿವೆ (Elongated upper tail coverts).

• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ:

  • IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿ (Least Concern – LC).

  • ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೭೨: ಶೆಡ್ಯೂಲ್ I (ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ).

  • CITES: ಅನುಬಂಧ III (Appendix III).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):