ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ ವಿತರಣೆಗೆ DPIIT ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ: SEZ ಹಾಗೂ EOU ಘಟಕಗಳ ಪರವಾನಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ!

ನವದೆಹಲಿ:

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೫೧ರ (Industries Development and Regulation Act, 1951) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು (Industrial Licences) ನೀಡಲು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ (DPIIT) ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ (Department of Commerce – DoC) ಎರಡೂ ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ನವೆಂಬರ್ ೧೪, ೨೦೨೬ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಪರವಾನಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಹಂಚಿಕೆ ಹೇಗಿದೆ? (Allocation of Licensing Authority):

ಕಡ್ಡಾಯ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡೂ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

• DPIIT (ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ): ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳ (SEZs) ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ (Department of Commerce – DoC): ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳ (SEZs) ಒಳಗಿರುವ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳಿಗೆ (Export Oriented Units – EOUs) ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ತರುವುದು ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸುಗಮ ಪರವಾನಗಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಈ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (UPSC / KPSC Prelims Facts):

1. ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ (DGFT): ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು (DGFT) ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ (FTP) ಮತ್ತು ಆಮದು-ರಫ್ತು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

2. IDR ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೫೧ರ ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೧: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೧ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅನುಸೂಚಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ (Scheduled Industry) ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ (ಶಾಸನಬದ್ಧ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು).

3. SEZ ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೦೫: ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೦೫ರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯಾ ವಲಯದ ‘ಅನುಮೋದನಾ ಸಮಿತಿ’ (Approval Committee) ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು SEZ ಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ‘ಅನುಮೋದನಾ ಮಂಡಳಿ’ಯ (Board of Approval) ಪಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

4. EOU ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಪರೀಕ್ಷೆ: ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳ (EOU) ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (Five-year block) ಧನಾತ್ಮಕ ನಿವ್ವಳ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ (Positive Net Foreign Exchange – NFE) ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.