ನವದೆಹಲಿ / ಬೆಂಗಳೂರು:
ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ರೋಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ಲಸಿಕಾಕರಣ, ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ (Biosecurity) ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Recent Context):
ನವೆಂಬರ್ ೧೩, ೨೦೨೬ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಡಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಿಯಂಕುಪ್ಪಂ ಗ್ರಾಮದ ಕೋಳಿ ಫಾರ್ಮ್ ಒಂದರ ಮೃತ ಕೋಳಿಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ H5N1 ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ ವೈರಸ್ ಇರುವುದನ್ನು ಭೋಪಾಲ್‌ನ NIHSAD ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ೩೫,೬೪೭ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದು, ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ೯ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಂಡಗಳನ್ನು (RRTs) ನಿಯೋಜಿಸಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆ (Culling), ಸಾಗಾಣಿಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ನಿವಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
೧. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ೫ ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳು:
| ರೋಗದ ಹೆಸರು | ರೋಗಕಾರಕ (Pathogen) | ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮ |
| ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ (Avian Influenza) | ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ ಟೈಪ್-A ವೈರಸ್ (H ಮತ್ತು N ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಧಾರಿತ) | ಹಠಾತ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಗಂಟಲಿನ ಊತ, ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಳಿಕೆ. HPAI ತಳಿಗಳಿಗೆ ‘ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸಿ’ ನೀತಿ ಅನ್ವಯ. |
| ರಾಣಿಖೇತ್ ರೋಗ (Newcastle Disease) | ಏವಿಯನ್ ಪ್ಯಾರಾಮಿಕ್ಸೋವೈರಸ್ ಸೆರೋಟೈಪ್-೧ (Avian Paramyxovirus-1) | ಅತಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ; ಉಸಿರಾಟ, ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು. ಲಸಿಕೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರ. |
| ಮಾರೆಕ್ಸ್ ರೋಗ (Marek’s Disease) | ಹರ್ಪಿಸ್ ವೈರಸ್ (Herpesvirus) | ನರಮಂಡಲದ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆಗಳು (Tumours) ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಿನದ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. |
| ಗುಂಬೋರೋ ರೋಗ (Infectious Bursal Disease) | ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ವೈರಸ್ | ಎಳೆಯ ಕೋಳಿಗಳ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ‘ಬರ್ಸಾ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಸಿಯಸ್’ (Bursa of Fabricius) ಅಂಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿಸುತ್ತದೆ. |
| ಫೌಲ್ ಪಾಕ್ಸ್ (Fowl Pox) | ಏವಿಯನ್ ಪಾಕ್ಸ್‌ವೈರಸ್ (Avian Poxvirus) | ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಡುವ ರೋಗ; ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು (Dry pox) ಅಥವಾ ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸನಾಳದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣುಗಳು (Wet pox) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಲಸಿಕೆಯಿಂದ ತಡೆಯಬಹುದು. |
೨. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು (Institutional & Legal Framework):
-
ಕೇಂದ್ರ ನೋಡಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಕೇಂದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆ (DAHD) ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
-
ಕಾನೂನು ಆಧಾರ (೨೦೦೯ರ ಕಾಯ್ದೆ): ‘ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಂಟುರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೦೯’ (Prevention and Control of Infectious and Contagious Diseases in Animals Act, 2009) ಸೋಂಕಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಗಾಟ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
-
ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆ: ‘ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯೋಜನೆ’ಯಡಿ (LHDC) ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಕೋಳಿಗಳು, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮೇವುಗಳಿಗೆ ರೈತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ೫೦:೫೦ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಭರಿಸುತ್ತವೆ.
೩. ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (೨೦೨೧ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ):
ದೇಶೀಯ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ರೋಗಕಾರಕ ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ (HPAI) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಭಾರತವು ‘ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸಿ’ (Detect and Cull) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ:
-
ಕಲ್ಲಿಂಗ್ ವಲಯ (Culling Zone): ೨೦೨೧ರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಂತೆ, ಸೋಂಕು ದೃಢಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಫಾರ್ಮ್ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ: ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಆಳವಾದ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ VIRKON-S ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಳಸಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಂತರದ ಕಣ್ಗಾವಲು (POSP): ಆರಂಭಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ನಂತರ ರೋಗ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ‘ಪೋಸ್ಟ್ ಆಪರೇಷನ್ ಸರ್ವೆಲೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್’ (POSP) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹೊಸ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು (Restocking) ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೪. ಭಾರತದ ಕೋಳಿ ಲಸಿಕಾ ನೀತಿ (Vaccination Policy):
-
H5N1 (HPAI): ಭಾರತದಲ್ಲಿ H5N1 ಹಕ್ಕಿಜ್ವರದ ವಿರುದ್ಧ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಲಸಿಕೆ (Preventive vaccination) ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ‘ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸಿ’ ನೀತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
H9N2 (LPAI): ಕಡಿಮೆ ರೋಗಕಾರಕ ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ ತಳಿಯಾದ H9N2 ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ ಬಳಸಲು DAHD ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಭೋಪಾಲ್‌ನ ICAR-NIHSAD ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಈ ಲಸಿಕೆಯು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
-
ಇತರ ರೋಗಗಳು: ರಾಣಿಖೇತ್, ಮಾರೆಕ್ಸ್, ಗುಂಬೋರೋ ಮತ್ತು ಫೌಲ್ ಪಾಕ್ಸ್ ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (UPSC / KPSC Prelims Takeaways):
-
ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು: ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
-
H5N1 vs H9N2 ಲಸಿಕಾ ನೀತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ H5N1 ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಭೋಪಾಲ್‌ನ ICAR-NIHSAD ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ H9N2 ಲಸಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
-
ಗುಂಬೋರೋ ರೋಗ (IBD): ಇದು ಕೋಳಿಗಳ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಅಂಗವಾದ ‘ಬರ್ಸಾ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಸಿಯಸ್’ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
-
ಪರಿಹಾರ ಹಂಚಿಕೆ: ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಕೋಳಿ, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ಪರಿಹಾರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ೫೦:೫೦ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
