ಶಿಯೋಪುರ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ) / ನವದೆಹಲಿ:
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ (Kuno National Park) ನವೆಂಬರ್ ೨೦, ೨೦೨೬ರಂದು ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾದಿಂದ ತರಲಾದ ೨.೫ ವರ್ಷದ ಹೆಣ್ಣು ಚೀತಾ ‘KOMG 3’ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ (In the wild) ನಾಲ್ಕು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ೬೨ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೪೩ ಚೀತಾಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನನದ ಮಹತ್ವ (Birth in the Wild):
-
ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾದ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಚೀತಾ: ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ‘KOMG 3’ ಚೀತಾವು ಮುಕ್ತ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿತ್ತು. ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಹೆಣ್ಣು ಚೀತಾಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಚೀತಾ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಇದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
-
ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾದ ಎರಡನೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜನನ: ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ’ (Project Cheetah) ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಮುಕ್ತ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಎರಡನೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜನನ (Second recorded birth in the wild) ಇದಾಗಿದೆ. (ಗಮನಿಸಿ: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ೮, ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ೧೨ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ರಲ್ಲಿ ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾದಿಂದ ೯ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿತ್ತು).
ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ (Population Update):
ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವ ಭೂಪೇಂದರ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಈ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಪಶುವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ ಅರಣ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ (Frontline forest staff) ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (UPSC / KPSC Prelims Facts):
-
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಮತಿ (Trial Authorisation): ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೂಕ್ತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ (As a trial) ಪರಿಚಯಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು.
-
ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆ ವರ್ತನೆ (Cub-Rearing Behaviour): ಚೀತಾ ತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಅಡಗುತಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತವೆ.
-
ಹಂತ-ಹಂತದ ಬಿಡುಗಡೆ (Staged Release): ಭಾರತದ ಚೀತಾ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಯೋಜನೆಯು ‘ಹಂತ-ಹಂತದ ಸಾಫ್ಟ್ ರಿಲೀಸ್’ (Staged soft release) ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಅರಣ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ (Fenced enclosures / Bomas) ಸ್ಥಳೀಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
-
CITES ರಕ್ಷಣೆ (CITES Protection): ‘ಸೈಟ್ಸ್’ (CITES) ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಚೀತಾವನ್ನು ಅನುಬಂಧ I (Appendix I) ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಾದರಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು (International commercial trade) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು).
ವಿಶೇಷ ವರದಿ: ‘ವಿಚಾರ ವಿಸ್ತಾರ’ – ಇದು ಸುದ್ದಿಗಳ ಸವಿವರ
