ದೇಶದ ೪೫ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಂಗ್ರಹ ‘ಗಂಭೀರ’ (Critical) ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿತ: ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ!

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ೪೫ ಥರ್ಮಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ದಾಸ್ತಾನು ಗಂಭೀರ (Critical Level) ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮದ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.

ಬಾಧಿತವಾಗಿರುವ ೪೫ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಪೈಕಿ ೪೦ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ ೨೫% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದಾಸ್ತಾನು ಉಳಿದಿದ್ದು, ಇದು ಕೇವಲ ೩ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿದೆ.

೧. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ದಾಸ್ತಾನು ಮಾನದಂಡಗಳು (Coal Stock Norms):

• ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಾಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (CEA) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ದಾಸ್ತಾನು ೩ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಶೇ ೨೫% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಲೆವೆಲ್’ (Critical Stock) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ದಾಸ್ತಾನು: ಬಿಗ್‌ಮಿಂಟ್ (BigMint) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ದಾಸ್ತಾನು ಶೇ ೧೯% ರಷ್ಟು ಕುಸಿದು ೩೦.೯೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ದಿನಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.

೨. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕೊರತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

• ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆ: ಒಡಿಶಾ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರೀ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಓಪನ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

• ರೈಲ್ವೆ ರೇಕ್‌ಗಳ (Railway Rakes) ಕೊರತೆ: ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ದಿನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ೫ ರಿಂದ ೬ ರೈಲ್ವೆ ರೇಕ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ರೇಕ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸರಬರಾಜು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

• ಎಲ್-ನಿನೋ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಶೇ ೧೨% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ತೀವ್ರ ಸೆಖೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ (Air Conditioning) ಬಳಕೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

೩. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು:

• ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮುಂದೂಡಿಕೆ: ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್‌ನ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡಲು ನಿಗದಿತ ನಿಯಮಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು (Scheduled Maintenance) ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಥರ್ಮಲ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

• ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲು: ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (CEA) ಸ್ಥಾವರವಾರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪೂರೈಕೆ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ದಾಸ್ತಾನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದಿನದ ೨೪ ಗಂಟೆಯೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು: