ರಬಾತ್ (ಮೊರಾಕ್ಕೊ): ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಅಭಾವ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮರುಭೂಮಿ ಅಂಚಿನ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಮಂಜಿನಿಂದ (Fog) ಹನಿ ಹನಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ‘ಫಾಗ್-ಹಾರ್ವೆಸ್ಟಿಂಗ್’ (Fog-Harvesting – ಮಂಜು ಕೊಯ್ಲು) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ನೈಋತ್ಯ ಮೊರಾಕ್ಕೊದ ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೌಟ್ಮೆಜ್ಗುಯಿಡಾ ಪರ್ವತದ (Mount Boutmezguida) ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಜಾಲರಿ ಪರದೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಮಂಜಿನಿಂದ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಐಟ್ ಬಾಮ್ರಾನೆ (Aït Baamrane) ಭಾಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮನೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ನೀರು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
೧. ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:
-
ತಾಣ: ನೈಋತ್ಯ ಮೊರಾಕ್ಕೊದ ಆ್ಯಂಟಿ-ಅಟ್ಲಾಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ (Anti-Atlas Mountains) ಬೌಟ್ಮೆಜ್ಗುಯಿಡಾ ಪರ್ವತ.
-
ಎತ್ತರ: ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ಅಡಿಗೂ ಅಧಿಕ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
-
ಮಂಜಿನ ಮೂಲ: ಪಕ್ಕದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬೀಸುವ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ತಂಗಾಳಿಯು ಈ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ದಟ್ಟ ಮಂಜು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವರ್ಷವಿಡೀ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.
೨. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ‘ಕ್ಲೌಡ್ಫಿಶರ್’ (CloudFisher) ಜಾಲರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
-
ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ: ಮಂಜು ಸಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಪಾಲಿಮರ್ ಮೆಶ್ ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು (Mesh Nets) ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಜಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಈ ಜಾಲರಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, ದೊಡ್ಡ ಹನಿಗಳಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಚಾನಲ್ಗಳಿಗೆ ಹರಿದು ಶೇಖರಣಾ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.
-
ಕ್ಲೌಡ್ಫಿಶರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಜರ್ಮನಿಯ ವಾಟರ್ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ವಾಲೋನಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ೩-ಆಯಾಮದ (3D), ಆಹಾರ-ಸುರಕ್ಷಿತ (Food-safe) ನೂತನ ಜಾಲರಿಯಾಗಿದೆ.
-
ವಿದ್ಯುತ್ ರಹಿತ ಬಳಕೆ: ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪಂಪ್ಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಗಂಟೆಗೆ ೧೨೦ ಕಿ.ಮೀ ವೇಗದ ಪರ್ವತದ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
೩. ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಬಳಕೆ:
-
ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಈ ವಿನೂತನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೊರಾಕ್ಕೊದ ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್ಜಿಒ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ದಾರ್ ಸಿ ಹಮದ್’ (Dar Si Hmad) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ (೨೦೦೬ ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಿದೆ).
-
ಗ್ರಾವಿಟಿ-ಫೆಡ್ ಪೈಪ್ಲೈನ್: ಪರ್ವತದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಪಂಪ್ಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಬಲದ (Gravity-fed pipes) ಮೂಲಕ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನಲ್ಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
-
ದೈನಂದಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ: ಈ ಜಾಲವು ದಿನಕ್ಕೆ ೬,೩೦೦ ಲೀಟರ್ನಿಂದ ೩೭,೦೦೦ ಲೀಟರ್ವರೆಗೆ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ೫ ರಿಂದ ೧೬ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನೂರಾರು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜೀವಜಲ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
೪. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ವಿಸ್ತರಣೆ:
ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ‘ಫಾಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್’ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಪೀಟರ್ ಟ್ರೌಟ್ವೀನ್ (Peter Trautwein) ಅವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೈಋತ್ಯ ಮೊರಾಕ್ಕೊದ ಇತರ ಶುಷ್ಕ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಈ ಮಂಜು ಕೊಯ್ಲು ಜಾಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಫಾಗ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟಿಂಗ್ (Fog Harvesting): ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಮಂಜಿನಿಂದ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನ (ಇದನ್ನು ‘ಕ್ಲೌಡ್ ವಾಟರ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ).
-
ಗ್ರಾವಿಟಿ-ಫೆಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಎತ್ತರದ ಮೂಲದಿಂದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಂಪ್ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ನೀರು ಹರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
-
ಆ್ಯಂಟಿ-ಅಟ್ಲಾಸ್ ಪರ್ವತಗಳು: ದಕ್ಷಿಣ ಮೊರಾಕ್ಕೊದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಪರ್ವತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ.
-
ಅಮಾಜಿಗ್ (Amazigh): ಮೊರಾಕ್ಕೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ (ಬರ್ಬರ್ ಜನತೆ).
