ನವದೆಹಲಿ, ಜೂನ್ 22: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ “ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ನಗರ ವಸಾಹತುಗಳು” (Functional Urban Settlements) ಎಂಬ ಹೊಸ ವರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು (Census Towns) ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪಟ್ಟಣಗಳು (Statutory Towns) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 5,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ನಿಗದಿತ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು.
ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಸುವ “ಡಿಗ್ರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಬನೈಸೇಶನ್” (Degree of Urbanisation) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿರಂತರತೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಗರ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರಂತರ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಜನರ ಸಂಚಾರ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ನಗರ ವಸಾಹತುಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲಕ ರಾತ್ರಿಯ ಬೆಳಕಿನ (Night-Time Light) ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (National Institute of Urban Affairs) ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ನಗರ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಡಿಗ್ರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಬನೈಸೇಶನ್ ಮಾದರಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 84 ಶೇಕಡಾ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂದಾಜು ಮಾತ್ರ ಸುಮಾರು 36 ಶೇಕಡಾ ಇದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಟಿಯರ್-2, ಟಿಯರ್-3, ಟಿಯರ್-4 ಮತ್ತು ಟಿಯರ್-5 ನಗರಗಳ ಏಕರೂಪ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಾಗೂ ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಜನಗಣತಿ, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
