ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ (ಮಂಡ್ಯ) / ಬೆಂಗಳೂರು:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮದ (Ranganathittu Bird Sanctuary) ಅರಣ್ಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೨೦೨೬ರಂದು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಸ್. ಗಗನಾ (S. Gagana) ಅವರು ಅಪರೂಪದ ‘ಬ್ರೈಡಲ್-ವೇಲ್ ಬಿದಿರಿನ ಅಣಬೆ’ಯನ್ನು (Bridal-veil bamboo mushroom) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦ರಂದು ಈ ಮಹತ್ವದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಭೇದ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ರೂಪ (Species & Appearance):
-
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುರುತು: ಈ ಅಣಬೆಯನ್ನು ‘ಫಾಲಸ್ ಇಂಡುಸಿಯಾಟಸ್’ (Phallus indusiatus) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ವೇಲ್ಡ್ ಲೇಡಿ’ (Veiled lady) ಅಥವಾ ‘ಬಿದಿರಿನ ತಿರುಳು’ (Bamboo pith) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆ: ಗಗನಾ ಅವರು ಇದರ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಟೋಪಿ (Dark cap), ಬಿಳಿಯ ಕಾಂಡ (White stalk) ಮತ್ತು ಮದುವಣಗಿತ್ತಿಯ ಮುಸುಕಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಬಲೆಯಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಬಲೆಯಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಇಂಡುಸಿಯಮ್’ (Indusium) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಸಿ. ಹೇಮಾವತಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಗುರುತನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪಕ್ಷಿಧಾಮದ ನದಿ ತೀರದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (Riverine habitat) ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Habitat & Safety):
-
ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ: ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು (Fungus) ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸತ್ತ ಬಿದಿರಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೈಸೂರು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಭಾಗದ ಉಪ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ (DCF) ಪ್ರಭು ಗೌಡ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
-
ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ತಜ್ಞರ ಸರಿಯಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾಡು ಅಣಬೆಗಳನ್ನು (Wild mushrooms) ತಿನ್ನಬಾರದು ಎಂದು ಗಗನಾ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (UPSC / KPSC Prelims Facts):
-
ಕೊಳೆತಿನಿ ಪೋಷಣೆ (Saprobic Nutrition): ಫಾಲಸ್ ಇಂಡುಸಿಯಾಟಸ್ ಒಂದು ‘ಸ್ಯಾಪ್ರೋಬಿಕ್’ (Saprobic) ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸತ್ತ ಮರ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿಘಟಿಸುವ (Breaking down) ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
-
ಕೀಟಗಳ ಮೂಲಕ ಬೀಜಕ ಪ್ರಸರಣ (Insect Dispersal): ‘ಸ್ಟಿಂಕ್ಹಾರ್ನ್ಸ್’ (Stinkhorns) ಗುಂಪಿನ ಈ ಅಣಬೆಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅಂಟಾದ ಪದರವನ್ನು (Gleba) ಕೀಟಗಳು ಸೇವಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಣಬೆಯ ಬೀಜಕಗಳು (Spores) ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ.
-
ವರ್ಗೀಕರಣ ಸ್ಥಾನ (Taxonomic Placement): ಈ ಅಣಬೆಯು ಕಿವಿರುಗಳಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಣಬೆಗಳ (Gilled mushrooms) ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರದೆ, ‘ಫಾಲೇಲ್ಸ್’ (Phallales) ಗಣದ ‘ಫಾಲೇಸಿಯೇ’ (Phallaceae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
-
ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಖಾದ್ಯ ಪ್ರಭೇದ: ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಲಸ್ ಇಂಡುಸಿಯಾಟಸ್ ಅನ್ನು ಖಾದ್ಯ ಅಣಬೆಯಾಗಿ (Edible mushroom) ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
-
ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿದ್ದು, ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವಾಗಿ (Ramsar Site) ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ವಿಶೇಷ ವರದಿ: ‘ವಿಚಾರ ವಿಸ್ತಾರ’ – ಇದು ಸುದ್ದಿಗಳ ಸವಿವರ
