ಗೂಂಡಾಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾಲದ ವಾಹನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ: ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು – ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ ವಾಹನ ಮರಳಿಸಲು ಆದೇಶ! ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ):

ಸಾಲದ ಕಂತು ಬಾಕಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟರು ಅಥವಾ ಗೂಂಡಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಂದೂಕು ತೋರಿಸಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಾಹನ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ (Arbitrator) ಆದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ವಾಹನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿರುವ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ.ಜೆ. ಮುನೀರ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಇಂದ್ರಜೀತ್ ಶುಕ್ಲಾ ಅವರ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು, ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಾಹನವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಮರಳಿಸುವಂತೆ ‘ಎಚ್‌ಡಿಬಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (HDB Financial Services Ltd.) ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?

• ೩೧ ಕಂತು ಪಾವತಿಸಿದ್ದರೂ ವಾಹನ ಜಪ್ತಿ: ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ಸದಾಬ್ ಅಹ್ಮದ್ ಎಂಬುವವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್‌ಡಿಬಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ನಿಂದ ₹೨೦.೩೨ ಲಕ್ಷ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಟಾಟಾ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಾಹನವನ್ನು (UP-50CT-2208) ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ೪೫ ಮಾಸಿಕ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ (ತಲಾ ₹೬೪,೦೫೯) ಈಗಾಗಲೇ ೩೧ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ್ದರು.

• ಸಹೋದರನ ಸಾಲದ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ದೌರ್ಜನ್ಯ: ಆಗಸ್ಟ್ ೯, ೨೦೨೬ರಂದು ಅವರು ಚಂದೌಲಿ ಬಳಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟರು ವಾಹನವನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿ, ಬಂದೂಕು ತೋರಿಸಿ ಬೆದರಿಸಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಾಹನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸದಾಬ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ಶೋಯೆಬ್ ಅಹ್ಮದ್ ಪಡೆದಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ವಾಹನ ಸಾಲದ ಕಂತು ಬಾಕಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ, ‘ಲಿಂಕ್ ಖಾತೆ’ಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಸದಾಬ್ ಅವರ ವಾಹನವನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸದಾಬ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.

ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತರಾಟೆ

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ: ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಸಾಲದ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳ ಅನ್ವಯ ವಾಹನ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ತಮಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ‘ಹರಿದತ್ತ ಶರ್ಮಾ ವರ್ಸಸ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ’ (೨೦೨೬) ಹಾಗೂ ‘ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಸಸ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೌರ್’ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಸಾಲದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಷರತ್ತುಗಳಿದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಪೊಲೀಸರಂತೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

• ಪೊಲೀಸರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ: ಅರ್ಜಿದಾರ ಸದಾಬ್ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸದೆ ಏಜೆಂಟರ ಮೂಲಕ ಬಂದೂಕು ತೋರಿಸಿ ವಾಹನ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬಂದೂಕು ಬಳಸಿರುವ ಕುರಿತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಪೊಲೀಸರು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ ಪೀಠವು ಪೊಲೀಸರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ವಾಹನ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮರುರಚನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ:

1. ₹೧೦,೦೦೦ ದಂಡ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಹಸ್ತಾಂತರ: ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ ₹೧೦,೦೦೦ ದಂಡ (Costs) ವಿಧಿಸಿರುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿರುವ ವಾಹನವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

2. ಸಾಲ ಮರುರಚನೆ (Restructure) ಮತ್ತು ೨ ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ: ಬಾಕಿ ಇರುವ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದಂಡದ ಬಡ್ಡಿ (Penal interest) ವಿಧಿಸದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲವನ್ನು ಮರುರಚನೆ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ಕಂತುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು. ವಾಹನ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ ದಿನದಿಂದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ (Moratorium) ನೀಡಿದ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಮೊದಲ ಕಂತು ಪಾವತಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

3. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ: ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಕೇವಲ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಪೀಠ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.