ಮಸ್ಸೂರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಿಣಿಯ ‘ವಾಯ್ಸ್-ಫಸ್ಟ್’ ಬಹುಭಾಷಾ ಎಐ ಬಳಕೆ: ಶ್ರುತ್ಲೇಖ್ ಮೂಲಕ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಅನುವಾದ, ಐಟೆಕ್ (ITEC) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಮಸ್ಸೂರು / ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MeitY) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭಾಷಿಣಿ ವಿಭಾಗವು (DIBD – Digital India BHASHINI Division), ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮಸ್ಸೂರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಶಾಸನ ಕೇಂದ್ರದ (NCGG) ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೂತನ ‘ಶ್ರುತ್ಲೇಖ್’ (Shrutlekh) ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ.

೨೦೨೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ ರಿಂದ ೨೩ ರವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ‘ನಗರ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ’ (Urban Service Delivery) ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಶ್ರುತ್ಲೇಖ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ದ್ವಿಮುಖ ಧ್ವನಿ ಅನುವಾದವನ್ನು (Real-time, Two-way Translation) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಒದಗಿಸಿದೆ.

೧. ವಾಯ್ಸ್-ಫಸ್ಟ್ ಬಹುಭಾಷಾ AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (Voice-First Multilingual AI):

ಭಾಷಿಣಿಯ ‘ವಾಯ್ಸ್-ಫಸ್ಟ್’ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಧ್ವನಿ ಆಧಾರಿತ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:

ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (ASR – Automatic Speech Recognition): ಆಡುವ ಮಾತನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ (MT – Machine Translation): ಮೂಲ ಭಾಷೆಯ ಪಠ್ಯ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಟು-ಸ್ಪೀಚ್ (TTS – Text-to-Speech): ಲಿಖಿತ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಮಾನವ ಧ್ವನಿಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಡಿಯೋ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಗಿಗಳು: ಪೆರು, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಕೀನ್ಯಾ, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್, ಲೆಬನಾನ್, ದಿ ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ, ಈಕ್ವೆಡಾರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೯ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಎಐ ಅನುವಾದದ ಅನುಭವ ಪಡೆದರು.

೨. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಐಟೆಕ್ (ITEC) ಚೌಕಟ್ಟು:

NCGG (National Centre for Good Governance):

ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯ (DARPG) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಶಾಸನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ & ಐಟೆಕ್ (ITEC Programme):

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು (MEA) ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ‘ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ’ (ITEC – Indian Technical and Economic Cooperation) ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಐಟೆಕ್, ಭಾರತದ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೌತ್’ (Global South) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

೩. ಭಾಷಿಣಿಯ (BHASHINI) ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತಾರ:

ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ: ಭಾಷಿಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ೨,೩೫೩ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ೮೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾಷಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:
- ೩೬ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸೇವೆಗಳು (Text services).
- ೨೩ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಸೇವೆಗಳು (Voice services).
- ೩೫ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬೆಂಬಲ.

ಶ್ರುತ್ಲೇಖ್ (Shrutlekh) – ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ	ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾಹಿತಿ
ಉಪಕ್ರಮ	ಶ್ರುತ್ಲೇಖ್ (Shrutlekh)
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ	ಧ್ವನಿ ಆಧಾರಿತ ಬಹುಭಾಷಾ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI)
ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ	ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭಾಷಿಣಿ ವಿಭಾಗ (DIBD)
ಸಂಬಂಧಿತ ಸಚಿವಾಲಯ	ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (MeitY)
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಳ	ಮಸ್ಸೂರು, ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿ	12–23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026
ಆಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆ	ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಶಾಸನ ಕೇಂದ್ರ (NCGG)
ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆ	ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ (ITEC)
ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ	ನಗರ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ

ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ವಿಭಾಗ	ಸಂಖ್ಯೆ
ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು – ಪಠ್ಯ	36
ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು – ಧ್ವನಿ	23
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳು	35
ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ	2,353
ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು	800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು