ಈ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಕ್ಯವು ಮೊದಲನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ: ಕಮಲದಿಂದ ಕಮಲವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತಿನೊಳಗೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ತತ್ತ್ವದ ಚಿಂತನೆ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆ ಅಲ್ಲ; ಇದು ಜೀವನ, ಚೈತನ್ಯ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕಮಲವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧತೆ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೋದಯದ ಸಂಕೇತ. ಕೆಸರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅದರ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತಾಕದೆ, ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾಗಿ ಅರಳುವುದು — ಮಾನವನ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಒಂದು ರೂಪಕ. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ “ಕಮಲೇ ಕಮಲೋತ್ಪತ್ತಿಃ” ಎನ್ನುವುದು, ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಾತಿನ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ, ನಾವು ಕಾಣುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಏಕತತ್ವ. ಕಮಲವು ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದರಿಂದಲೇ ಹೊಸ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸತ್ವಗುಣ, ಧರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ನಾವು ಬಹಳವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಶುದ್ಧತೆಯ ಬೀಜದಿಂದಲೇ ಉಗಿಯಬೇಕು.
ಜೀವನವೆಂಬ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಆಳದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುವ ಕಮಲದಂತೆ, ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ನಮಗಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗಿದೆ — ಅದೇ “ಕಮಲೇ ಕಮಲೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಿ” ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಸಾರ.
ಕಮಲವು ಮಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲೆಬಾಗದೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅರಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವದ ಪಾಠ. ನಾವು ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧತೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ನಾವು ಕೂಡ ಕಮಲದಂತೆ ಅರಳಬಹುದು.
ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಒತ್ತಡ, ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದುಕುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಕಮಲದಂತೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಲಿಯಬೇಕು. ಕಷ್ಟಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅಗತ್ಯ.
ಕಮಲವು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಯಾರನ್ನೂ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ ಫಲ ಕೊಡದಿದ್ದರೂ, ಅವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಅರಳುತ್ತವೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
“ಕಮಲೇ ಕಮಲೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಿ” ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವಲ್ಲ, ಅದು ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಇದು ನಮಗೆ ಹೇಳುವುದೇನಂದರೆ — ನಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾವು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನೊಳಗಿದ್ದರೂ, ನೀರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಕಮಲವನ್ನು ಅರಳಲು ಬಿಡೋಣ. ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸೋಣ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವು ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಲೇಖಕರು : ರಾಘವೇಂದ್ರ ಬಿ.ವಿ.
