ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಒಟಿ (BOT) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬಿಲ್ಡ್-ಆಪರೇಟ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ (BOT) ಮಾದರಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಮೇ 11, 2026 ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಚೌಕಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ (PPP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಬಿಲ್ಡ್-ಆಪರೇಟ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ (BOT) ಮಾದರಿ ಎಂದರೇನು?

BOT ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 20 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳು) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು:

ಈ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳ (TOT ಮಾದರಿ) ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಬಿಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

• ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿಗಳು (Sovereign Wealth Funds)

• ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿಗಳು

• ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳು (AIF)

ವಿಶೇಷತೆ: ಹೊಸ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಅವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಾಲುದಾರರ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

BOT ಮತ್ತು TOT ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ಗುರಿ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆದ್ದಾರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಲ್ಲಿ BOT ಪಾಲು ಶೇ. 5 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 25 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ₹22,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಈ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• NHAI (National Highways Authority of India): ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆ.

• Alternative Investment Funds (AIF): ಭಾರತೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ಹೂಡಿಕೆ ವಾಹನಗಳು.

• ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿಗಳು: ದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ಅಥವಾ ಬಜೆಟ್ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳು.