ಹಾಸನದ ಸಾಹಿತಿ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರ ‘ರಂಗಾತರಂಗ’ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ. “ಕಾವ್ಯೇಷು ನಾಟಕಂ ರಮ್ಯಂ” ಎಂಬುದು ಕವಿವಾಣಿ. ನಾಟಕದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ದುಡಿದು, ಇಂದಿಗೂ ನೇಪಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತಿ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರು ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇದೀಗ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಕಥೆ, ಕವಿತೆ, ಪ್ರಬಂಧ, ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಲೇಖನ, ಪ್ರವಾಸ ಲೇಖನ ಹೀಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಧಕರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರದು. ಹಾಸನದ ಕಲಾಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಮರುದಿನವೇ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸಿ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಅವರು ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
‘ರಂಗಾತರಂಗ’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಾವಿತ್ರಿಸುತ’ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ನಾಟಕಕಾರರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಲೇಖಕ ಕೊಟ್ರೇಶ್ ಎಸ್. ಉಪ್ಪಾರ್ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ವಿ. ರಂಗಣ್ಣ, ಮತಿಘಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಎಲ್. ಗುಂಡಪ್ಪ, ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಬೇಲೂರು ಕೇಶವದಾಸ, ಅನಕೃ, ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ, ಎಚ್.ಜೆ. ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ, ಮಳಲಿ ವಸಂತಕುಮಾರ್ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ನನ್ನ ಅಂತರಂಗ
‘ನನ್ನ ಅಂತರಂಗ’ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ರಂಗಯಾನದ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ:
“ನಾನು ಹುಟ್ಟೂರು ಗೊರೂರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ನಂತರ ಕಲಾಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ‘ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ’, ‘ರಂಗಸಿರಿ’, ‘ಕಥಾ ಐಸಿರಿ’, ‘ಅಭಿನಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ’ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ‘ರಂಗಾತರಂಗ’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಹಿಂದೆ ‘ಜನಹಿತ’ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದವು.”
ಪತ್ರಕರ್ತ ಹಾಗೂ ನಟ ಎಚ್.ಎಸ್. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರು, “ಜನಹಿತ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭವಾದ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳ ನಾಲ್ಕು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವಾರ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ‘ರಂಗಾತರಂಗ’ ಅಂಕಣವನ್ನು ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು” ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮುನ್ನುಡಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಬೆಳವಾಡಿ ಆಶ್ವತ್ಥ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಮರ್ಶಕ ವಾಮನನ ಉಲ್ಲೇಖದೊಂದಿಗೆ ನಾಟಕದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ವಿಭಿನ್ನ ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಾಟಕ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನಗಳು
‘ಕನ್ನಡ ವಿಲಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೊದಲ ಆಡುಮಾತಿನ ನಾಟಕ’ ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ‘ಇಗ್ಗಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ವಿವಾಹ’ ಪ್ರಹಸನವನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಆಡುಭಾಷೆಯ ನಾಟಕವೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ಚೀನಾದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಹಿತಿ ಲಾವೊಶೆ ಅವರ ‘ಟೀ ಹೌಸ್’ ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ನೀಡಿರುವ ಪರಿಚಯವೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಲಾವೊಶೆಯ ಜೀವನ, ಮೇ ನಾಲ್ಕರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಭಾವ, ‘ರಿಕ್ಷಾ ಬಾಯ್’ ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗೂ ಚೀನಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಎಸ್. ರಾಮನಾಥನ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ಅಸಗರ್ ವಜಾಹತ್ ಅವರ ‘ರಾವಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಗೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ.ಕಾಂ’ ನಾಟಕಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳಿವೆ. ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿಭಜನೆ, ಗಾಂಧಿವಾದ, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಂತನೆಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ರಂಗಾಭಿನಯದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಲೇಖನವೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದೆ ಪಂಡರಿಬಾಯಿ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ, ಅವರ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಕಲಾ ಜೀವನದವರೆಗಿನ ಪಯಣವನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಾರನಹಳ್ಳಿ ಮೂಲದ ಹಿರಿಯ ನಟ ರಾಜಾನಂದ್ ಅವರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ರಂಗಯಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಲೇಖನವೂ ಓದುಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಮಾಶ್ರೀ ಅವರ ರಂಗಜೀವನ, ಪ್ರಸಾದ್ ರಕ್ಷಿದಿ ಅವರ ಬೆಳ್ಳೇಕೆರೆ ಹಳ್ಳಿ ಥಿಯೇಟರ್, ‘ಮಾರಿ’ ನಾಟಕ, ಡಿ. ದರ್ಗಾದಾಸ್, ಬಿ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಶಿವಶಂಕರ ರಾಜು, ಕೈವಾರ ರಾಜಾರಾವ್, ಮರಡಿಹಳ್ಳಿ ಸೀತಾರಾಮ ರೆಡ್ಡಿ, ಹುಲಿಮನೆ ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ಎಸ್. ಬೆಟಗೇರಿ, ಕರ್ಕಡ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಡುಪ, ಡಾ. ಎಂ. ಭೈರೇಗೌಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಂಗಸಾಧಕರ ಕುರಿತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 35 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧಕರ ಬದುಕನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಬರಹಗಾರರು ಹಾಗೂ ರಂಗಾಸಕ್ತರಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿ ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲಿ. ಗೊರೂರು ಅನಂತರಾಜು ಅವರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೌಲಿಕ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಲಭಿಸಲಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆಶಯ.
– ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ಓಂಕಾರ್
ಅರಸೀಕೆರೆ
