ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು: ಫಾಸ್ಟ್ಯಾಗ್‌ನಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ GNSS ಟೋಲಿಂಗ್‌ವರೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ (National Highways) ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗದು ಪಾವತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ, ತಡೆರಹಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ. ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಗದುರಹಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (NHAI) ಫಾಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.

೧. ಫಾಸ್ಟ್ಯಾಗ್ (FASTag) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

ಫಾಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟೋಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ (ETC) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟೋಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ (NETC) ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಇದು ಪ್ಯಾಸಿವ್ ರೇಡಿಯೋ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ (Passive RFID) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ವಾಹನದ ಮುಂಭಾಗದ ವಿಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾದ ಟ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಆಂಟೆನಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಂತರಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಟೋಲ್ ರೀಡರ್‌ನ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳಿಂದಲೇ ಇದು ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ).

• ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಡಿತ: ವಾಹನವು ಟೋಲ್ ಬೂತ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

• ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: NPCI ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, NHAI ಮತ್ತು IHMCL ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

• ಅಂಕಿ-ಅಂಶ: ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಚತುಷ್ಕೋನ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ೨೦೨೧ ರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಂಡ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ ೯೮% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

೨. ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕಲ್ ಪಾಸ್ ಸೌಲಭ್ಯ (FASTag Local Pass):

ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸುಲಭ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ NHAI ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕಲ್ ಪಾಸ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ:

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ದೇಶಾದ್ಯಂತ ೧೨೧ ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾಗಳಿಗೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ (ದೆಹಲಿಯ UER-II ನ ಮುಂಡ್ಕಾ-ಬಕ್ಕರ್‌ವಾಲಾ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ ರಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ).

• ೨೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಿಯಮ: ಅರ್ಹ ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾದಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿ ಅನಿಯಮಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಪಾಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದು.

• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಏಕೀಕರಣ: ರಾಜಮಾರ್ಗಯಾತ್ರಾ (Rajmargyatra) ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಕಾಗದರಹಿತ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ DigiLocker ಮತ್ತು VAHAN ಪೋರ್ಟಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಜಿಯೋ-ಸ್ಪೇಷಿಯಲ್ GIS ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಬಳಸಿ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ಅರ್ಹತಾ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

೩. ಮಲ್ಟಿ-ಲೇನ್ ಫ್ರೀ ಫ್ಲೋ (MLFF) ಬ್ಯಾರಿಯರ್‌ಲೆಸ್ ಟೋಲಿಂಗ್:

ವಾಹನಗಳು ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೆ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗದಲ್ಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಶುಲ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ತಡೆರಹಿತ ಮಾದರಿಯಿದು.

• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಯೋಜನೆ: ಗುಜರಾತ್‌ನ NH-48 ಸೂರತ್-ಭರೂಚ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚೋರ್ಯಾಸಿ (Choryasi) ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ತಡೆರಹಿತ MLFF ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

• ತಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳು:

  • ANPR (ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ನಂಬರ್ ಪ್ಲೇಟ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್): ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ನಂಬರ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.

  • LiDAR ಮತ್ತು ರೇಡಾರ್: ವಾಹನದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

  • ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ RFID: ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ವಾಹನದ ಫಾಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ರೀಡ್ ಮಾಡಿ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ GNSS ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

ಗ್ಲೋಬಲ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (GNSS) ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಿದ ನಿಖರ ದೂರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ (Distance-based / Pay-as-you-use) ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.

• ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ: ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವ ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಯುನಿಟ್‌ಗಳು (OBU) ಉಪಗ್ರಹ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಜಿಯೋ-ಕೋಆರ್ಡಿನೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ.

• ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿ: ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ GNSS ಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಲೇನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಫಾಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇನ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ.

• ದಂಡ ನಿಯಮ: GNSS ರಹಿತ ವಾಹನಗಳು ಮೀಸಲಾದ GNSS ಲೇನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶುಲ್ಕದ ಎರಡರಷ್ಟು (Double) ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಕೋಷ್ಟಕ:

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• NHAI: ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈವೇಸ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೮೮ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆ (MoRTH ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ).

• IHMCL: ಇಂಡಿಯನ್ ಹೈವೇಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟೋಲಿಂಗ್ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ).

• VAHAN & SARATHI: ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoRTH) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗಳು.

• ಭಾರತದ ಮೊದಲ MLFF ತಾಣ: ಚೋರ್ಯಾಸಿ ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾ (NH-48, ಗುಜರಾತ್).

• ಪ್ಯಾಸಿವ್ RFID: ಆಂತರಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಟ್ಯಾಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.