ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿರುವ ‘ಉದ್ಯಮ’ (Industry) ಎಂಬ ಪದದ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ೯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಬೃಹತ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠವು ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦ ರಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ೯ ಸದಸ್ಯರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠವು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೪೭ ರ (Industrial Disputes Act, 1947) ಸೆಕ್ಷನ್ ೨(ಜೆ) [Section 2(j)] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಉದ್ಯಮ’ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮರುವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದು, ೧೯೭೮ ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಟರ್ ಸಪ್ಲೈ’ (Bangalore Water Supply) ಪ್ರಕರಣದ ‘ತ್ರಿವಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆ’ಯನ್ನು (Triple Test) ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ೫:೪ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
೧. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ‘ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಟರ್ ಸಪ್ಲೈ’ ಪ್ರಕರಣ (೧೯೭೮):
-
ಮೂಲ ತೀರ್ಪು: ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಟರ್ ಸಪ್ಲೈ ಅಂಡ್ ಸಿವರೇಜ್ ಬೋರ್ಡ್ v. ಎ. ರಾಜಪ್ಪ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತೀರ್ಪಾಗಿತ್ತು.
-
ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ತ್ರಿವಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆ (Triple Test): ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ‘ಉದ್ಯಮ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ೩ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು:
-
ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಟುವಟಿಕೆ (Systematic Activity).
-
ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ನೌಕರರ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗ (Cooperation between Employer and Employee).
-
ಮಾನವ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸರಕು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ/ವಿತರಣೆ (Production of goods or services to satisfy human wants).
-
-
ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕ್ಲಬ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು.
೨. ನೂತನ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
-
ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಸಿಂಧುತ್ವ (೬:೩ ಬಹುಮತ): ೧೯೭೮ ರ ತೀರ್ಪನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕೋರಿದ್ದ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಅರ್ಜಿ ಸಿಂಧುವಾಗಿದೆ ಎಂದು ೬:೩ ಬಹುಮತದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.
-
ತ್ರಿವಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (೫:೪ ಬಹುಮತ): ಹಳೆಯ ತ್ರಿವಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಾಸ್ತವಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಭವಿಷ್ಯದ ಅನ್ವಯ (Prospective Application): ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕೇವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (Prospective). ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ೧೯೭೮ ರ ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಅನ್ವಯಿಸಲಿದೆ.
-
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ, ೨೦೨೦: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ, ೨೦೨೦ ರ (Industrial Relations Code, 2020) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಉದ್ಯಮ’ ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ೧೯೭೮ ರ ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
೩. ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ತೀರ್ಪು (Dissenting View):
-
ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ: ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ v. ಜೈ ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ (State of UP v. Jai Bir Singh) ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲಕ ೯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
-
೪ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಭಿನ್ನಮತ: ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಲ್ವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ನ್ಯಾ. ಬಿ.ವಿ. ನಾಗರತ್ನ, ನ್ಯಾ. ದೀಪಂಕರ್ ದತ್ತಾ, ನ್ಯಾ. ಉಜ್ಜಲ್ ಭುಯಾನ್, ಮತ್ತು ನ್ಯಾ. ಜೋಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರು ಬಹುಮತದ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ೧೯೭೮ ರ ಬೆಂಗಳೂರು ವಾಟರ್ ಸಪ್ಲೈ ತೀರ್ಪು ಅತ್ಯಂತ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| ಮೂಲ ಕಾಯ್ದೆ & ಸೆಕ್ಷನ್ | Industrial Disputes Act, 1947 – Section 2(j) (‘Industry’ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ). |
| ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನ | Bangalore Water Supply and Sewerage Board v. A. Rajappa (1978). |
| ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠ (Constitution Bench) | ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ ೧೪೫(೩) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ೫ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |
| ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಕೇಸ್ | State of UP v. Jai Bir Singh. |
| ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು (Labour Codes) | ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ೨೯ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ೪ ನೂತನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ, ೨೦೨೦’ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. |
