ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾಪಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MeitY) ಮಹತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟಿದೆ.
೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೧ ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ (Smartphone Screen Protectors) ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಯ (BIS) ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೂತನ ನಿಯಮವು IS 19348:2025 ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರಲಿದ್ದು, ೨೦೨೭ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಿಂದ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ತಯಾರಕರು ಹಾಗೂ ಆಮದುದಾರರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದೆ (ಪರಿವರ್ತನಾ ಅವಧಿ ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೨೦೨೭ ಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯ).
೧. ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (BIS) – ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟು:
-
ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದೆ: ಬಿಐಎಸ್ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (National Standards Body). ಇದನ್ನು ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್, ೨೦೧೬ ರ (BIS Act, 2016) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ೨೦೧೭ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಹಳೆಯ ೧೯೮೬ ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು.
-
ಆಡಳಿತ ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution).
-
ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು: ಸರಕು, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು; ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ (Calibration); ಹಾಗೂ ISI ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ನೋಂದಣಿ ಯೋಜನೆಯಂತಹ (CRS) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
-
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಅಧಿಕಾರ: ಗ್ರಾಹಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ‘ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಮಾರ್ಕ್’ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬಹುದು.
೨. ಕಡ್ಡಾಯ ನೋಂದಣಿ ಯೋಜನೆ (Compulsory Registration Scheme – CRS):
-
ಆರಂಭ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MeitY) BIS ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ Electronics and Information Technology Goods (Requirement for Compulsory Registration) Order, 2012 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩ ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
-
ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ: ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ CRS, ಪ್ರಸ್ತುತ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ಗಳು, LED ಲೈಟ್ಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ವಾಚ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೭೬ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಐಟಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
-
ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (Self-Declaration Model): ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣೆಯ ಬದಲಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ NABL/BIS ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆ (Testing) ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೋಂದಣಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಆರ್-ಸಂಖ್ಯೆ (R-Number): ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ BIS ಒಂದು ಅನನ್ಯ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು (R-Number) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.
-
ಮಾನ್ಯತೆ: ಈ ನೋಂದಣಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
೩. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ BIS ಮಾನದಂಡಗಳು:
| ಮಾನದಂಡ ಸಂಖ್ಯೆ (Indian Standard) | ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು / ವಿವರಣೆ |
| IS 13252 (Part 1):2010 | ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್, ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಾಪ್ಟರ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಐಟಿ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಮೂಲ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡ. |
| IS 19014 (IS/IEC 62368-1:2023) | ಆಡಿಯೋ/ವಿಡಿಯೋ, ಐಟಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಹಳೆಯ IS 13252 ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ ನೂತನ ಏಕೀಕೃತ ಮಾನದಂಡ. |
| IS 16333 (Part 3):2022 | ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮೊಬೈಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಬೆಂಬಲ (ಇನ್ಪುಟ್, ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಮತ್ತು ಓದುವಿಕೆ) ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಮಾನದಂಡ. |
| IS 616:2017 | ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಸ್ಪೀಕರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಡಿಯೋ/ವಿಡಿಯೋ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡ. |
| IS 16046 (Part 1 & 2):2018 | ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಪವರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಮತ್ತು ಲಿಥಿಯಂ-ಪಾಲಿಮರ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ (IEC 62133 ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ). |
| IS/IEC 62680-1-3:2022 | ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಏಕರೂಪದ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಲು USB Type-C ಮಾನದಂಡೀಕರಣ. |
| IS 19348:2025 | ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ (Screen Protectors) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ನೂತನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಾನದಂಡ (೨೦೨೭ ರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯ). |
೪. BIS CRS ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಂತಗಳು:
-
ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ BIS-ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ NABL ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ವರದಿ ಪಡೆಯುವುದು.
-
ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ನೇಮಕ (AIR): ವಿದೇಶಿ ತಯಾರಕರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ‘ಅಧಿಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ’ಯನ್ನು (Authorized Indian Representative) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು.
-
ಆನ್ಲೈನ್ ಸಲ್ಲಿಕೆ: ‘BIS MANAK’ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು.
-
ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು R-Number: ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ BIS ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅನನ್ಯ ‘R-Number’ ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):
| ಪರಿಕಲ್ಪನೆ / ಮಾನದಂಡ | ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು |
| BIS ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿ | BIS Act, 2016 (ಅನುಷ್ಠಾನ: ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭). |
| CRS ಆರಂಭಿಸಿದ ವರ್ಷ | ೨೦೧೨ (MeitY ಅಡಿಯಲ್ಲಿ); ಪ್ರಸ್ತುತ ೭೬ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. |
| R-Number | CRS ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಅನನ್ಯ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ (Unique Registration Number). |
| ಮೊಬೈಲ್ ಭಾಷಾ ಮಾನದಂಡ | IS 16333 (Part 3):2022 (ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಇನ್ಪುಟ್/ರೀಡಿಂಗ್ ಕಡ್ಡಾಯ). |
| USB Type-C ಮಾನದಂಡ | IS/IEC 62680-1-3:2022 (ಏಕರೂಪದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾರ್ಜರ್ ಮಾನದಂಡ). |
| ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮಾನದಂಡ | IS 16046 (Part 1 & 2):2018. |
| ನೂತನ ನಿಯಮ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) | ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ IS 19348:2025 ಕಡ್ಡಾಯ (ಅನುಷ್ಠಾನ: ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೭). |
| ಪೋರ್ಟಲ್ | BIS MANAK (ಆನ್ಲೈನ್ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಪೋರ್ಟಲ್). |
