ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಕರೆ (Voice), ಸಂದೇಶ (SMS) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (Data) ಸೇವೆಗಳ ದರಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಡೇಟಾ ಬಳಸದ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (TRAI) ಮಹತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨ ರಂದು, ಟ್ರಾಯ್ ‘ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (೧೩ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು, ೨೦೨೬’ (Telecom Consumer Protection [Thirteenth Amendment] Regulations, 2026) ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಹೊಂದಿರದ ಅಥವಾ ಡೇಟಾ ಬಳಸದೆ ಕೇವಲ ಕರೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮಾತ್ರ ಬಯಸುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಫೀಚರ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೋಚರ್ಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯವಾಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
೧. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸುಂಕ ಯೋಜನೆಗಳ (Tariff Plans) ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ:
-
ಪ್ರೀಪೇಯ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳು (Prepaid Plans): ಗ್ರಾಹಕರು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುನ್ನವೇ ನಿಗದಿತ ಸಿಂಧುತ್ವ (Validity) ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳಿಗೆ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಂಧುತ್ವ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರುಪಾವತಿ (Recharge) ಅನಿವಾರ್ಯ.
-
ಪೋಸ್ಟ್ಪೇಯ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳು (Postpaid Plans): ಗ್ರಾಹಕರು ನಿಗದಿತ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿಂಗಳಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.
-
ಬಂಡಲ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳು (Bundled Plans): ಒಂದೇ ರೀಚಾರ್ಜ್ನಲ್ಲಿ ವಾಯ್ಸ್ ಕರೆಗಳು, ದೈನಂದಿನ SMS ಮತ್ತು ಡೇಟಾ (ಉದಾ: 1.5GB/ದಿನ) ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಗಳು.
೨. ವಿಶೇಷ ಸುಂಕ ವೋಚರ್ಗಳು (Special Tariff Vouchers – STVs):
ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂಡಲ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರೀಪೇಯ್ಡ್ ವೋಚರ್ಗಳಿವು:
-
ವಾಯ್ಸ್ STVs: ಕೇವಲ ಕರೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಅಥವಾ ಟಾಕ್ಟೈಮ್ ನೀಡುವ ವೋಚರ್ಗಳು.
-
SMS STVs: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ SMS ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವೋಚರ್ಗಳು.
-
ಡೇಟಾ STVs: ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಡೇಟಾ ಒದಗಿಸುವ ವೋಚರ್ಗಳು.
-
ಕಾಂಬೊ / ಬಂಡಲ್ಡ್ STVs: ಕರೆ, ಡೇಟಾ ಮತ್ತು SMS ಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ವೋಚರ್ಗಳು.
೩. ಟ್ರಾಯ್ನ ೧೩ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೬ ರ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಗಳು:
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿಗಳು ಡೇಟಾ ರಹಿತ (Non-data) ಕೇವಲ ವಾಯ್ಸ್/SMS ರೀಚಾರ್ಜ್ಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ದುಬಾರಿ ಡೇಟಾ ಬಂಡಲ್ಡ್ ಪ್ಲಾನ್ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಟ್ರಾಯ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ:
-
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು SMS ಪ್ರತ್ಯೇಕ STVs: ಟೆಲಿಕಾಂ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು (Jio, Airtel, Vi, BSNL) ಡೇಟಾ ರಹಿತವಾಗಿ ಕೇವಲ ಕರೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮಾತ್ರ ನೀಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ STV ಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.
-
ಸಮಾನ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಲಭ್ಯತೆ (Matching Validity): ೩೦ ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಬಂಡಲ್ಡ್ (ಡೇಟಾ ಸಹಿತ) ಯೋಜನೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಸಿಂಧುತ್ವ ಅವಧಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಕೇವಲ ವಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು SMS-ಮಾತ್ರದ STV ಯನ್ನು ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿಗಳು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
-
ಮಾಸಿಕ ನವೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆ (Monthly Renewal on Same Date): ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು SMS-ಮಾತ್ರದ STV ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕದಂದು (ಅಥವಾ ಆ ದಿನಾಂಕವಿಲ್ಲದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ದಿನ) ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ (Renewable) ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
-
ಅನುಪಾತ ಆಧಾರಿತ ದರ ಕಡಿತ (Proportional Tariff Reduction): ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಬಂಡಲ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ವಾಯ್ಸ್/SMS ವೋಚರ್ಗಳ ದರವು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅನುಪಾತದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬೇಕು.
೪. ಟೆಲಿಕಾಂ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
-
೧೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (ಜನವರಿ ೨೪, ೨೦೨೪): ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ವಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು SMS ಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ STV ಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ STV ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಬೊ ವೋಚರ್ಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಸಿಂಧುತ್ವ ಮಿತಿಯನ್ನು (Validity Cap) ೯೦ ದಿನಗಳಿಂದ ೩೬೫ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
-
೧೩ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨, ೨೦೨೬): ಗ್ರಾಹಕರ ದರ ಹೊರೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ (೩೦ ದಿನಗಳೊಳಗಿನ) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಯ್ಸ್/SMS ವೋಚರ್ಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):
| ನಿಯತಾಂಕ / ಸಂಸ್ಥೆ | ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ |
| TRAI ಸ್ಥಾಪನೆ | ೨೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೭ (TRAI Act, 1997 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಕ). |
| ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಲಹೋಟಿ (Anil Kumar Lahoti). |
| ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು | ಸುಂಕ ನಿಯಂತ್ರಣ (Tariff), ಇಂಟರ್ಕನೆಕ್ಷನ್, ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ (QoS), ಗ್ರಾಹಕ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ. |
| STV | Special Tariff Voucher (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರೀಪೇಯ್ಡ್ ವೋಚರ್). |
| ೧೩ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ದಿನಾಂಕ | ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (Telecom Consumer Protection Regulations). |
| ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆ | ಡೇಟಾ ರಹಿತ ವಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು SMS ವೋಚರ್ಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅನುಪಾತ ಆಧಾರಿತ ದರ ಕಡಿತ. |
| ಮಾಸಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವ ನಿಯಮ | ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ನಿಗದಿತ ದಿನಾಂಕದಂದು ರಿನೀವಲ್ ಆಗುವ ಕನಿಷ್ಠ ೧ ವಾಯ್ಸ್/SMS STV ಕಡ್ಡಾಯ. |
| ೧೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (೨೦೨೪) | STV ಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಸಿಂಧುತ್ವ ಮಿತಿಯನ್ನು ೯೦ ದಿನಗಳಿಂದ ೩೬೫ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. |
