ಭೋಪಾಲ್: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಇಂದೋರ್ ಪೀಠವು ಧಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೋಜ್ಶಾಲಾ–ಕಮಾಲ್ ಮೌಲಾ ಮಸೀದಿ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮೇ 15, 2026ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ Vijay Kumar Shukla ಮತ್ತು Alok Awasthi ಅವರ ಪೀಠ ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ವಿವಾದಿತ ಕಟ್ಟಡದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ವಾಗ್ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. Bhojshala-Kamal Maula Mosque complex ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಪೂಜಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಹಲವು ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದವು. Hindu Front for Justice ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿದಾರರಲ್ಲೊಂದು ಆಗಿತ್ತು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ 2003ರಲ್ಲಿ Archaeological Survey of India ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಆ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಪೂಜೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನಮಾಜ್ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ 2024ರ ಮಾರ್ಚ್ 22ರಿಂದ ಜೂನ್ 30ರವರೆಗೆ ಎಎಸ್ಐ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಟ್ಟಡವು ಹಿಂದಿನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಭೋಜ್ಶಾಲಾ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಆರಾಧನೆಗೂ ಈ ಸ್ಥಳ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಈ ನಡುವೆ, Supreme Court of India 2024ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಮೇ 2024ರಲ್ಲಿ ಎಎಸ್ಐ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಬಳಿಕವೂ ಆಸ್ತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಎಎಸ್ಐ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
