ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಅಭಿಯಾನ: ‘ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ-ಒಂದು ನದಿ’ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ

ಲಕ್ನೋ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನದಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ‘ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ’ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ “ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ-ಒಂದು ನದಿ” (One District-One River) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನದಿಗಳನ್ನು ಮರುಪೂರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ: ಮೇ 13, 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮೂಲಕ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ನದಿ ಹೂಳೆತ್ತುವುದು, ತಡೆಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಕೆಲಸಗಳ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಾನವ ದಿನಗಳ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅಂತರ್ಜಲ ವೃದ್ಧಿ: ಜಲೌನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೂನ್ (Noon) ನದಿಯ ಪುನಶ್ಚೇತನದಿಂದ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವು 2.01 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯೋಜನೆಗಳು:

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಯೋಜನೆ: ಗಂಗಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿದ ಯೋಜನೆ.

• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ (Natural Farming): ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

• ಮರುಪೂರಣ ಶಾಫ್ಟ್‌ಗಳು (Recharge Shafts): ಇವುಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ನೀರು ಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್: ಇದು ಭಾರತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಹಂತದ ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.