ಫಾತಿಮಾ ಎಜ್ಜಹ್ರಾ ಎಲ್ ಮನ್ಸೂರಿ ಮೊರಾಕೊದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿ: ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಮೊರಾಕೊದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ

ರಬಾತ್: ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಮೊರಾಕೊದಲ್ಲಿ (Morocco) ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಮೊರಾಕೊದ ದೊರೆ ೬ನೇ ಕಿಂಗ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ (King Mohammed VI) ಅವರು ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದು ಖ್ಯಾತ ವಕೀಲೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣಿ ಫಾತಿಮಾ ಎಜ್ಜಹ್ರಾ ಎಲ್ ಮನ್ಸೂರಿ (Fatima Ezzahra El Mansouri) ಅವರನ್ನು ದೇಶದ ನೂತನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ನೇಮಕದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮೊರಾಕೊದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ (First Woman Prime Minister of Morocco) ಎಂಬ ಅಪರೂಪದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಟುನೀಶಿಯಾದ ನಜ್ಲಾ ಬೌಡೆನ್ (Najla Bouden) ಅವರ ನಂತರ ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿ (Second Woman PM in the Arab World) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

೧. ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ:

• ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ: ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೩ ರಂದು ಮೊರಾಕೊ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಾದ ‘ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್’ಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು.

• ಆಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಅಂಡ್ ಮಾಡರ್ನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿ (PAM): ಎಲ್ ಮನ್ಸೂರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಆಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಅಂಡ್ ಮಾಡರ್ನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿಯು ಒಟ್ಟು ೩೯೫ ಸಂಸತ್ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೯೭ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

• ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ (Coalition Government): ಮೊರಾಕೊ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ೧೯೮ ಸ್ಥಾನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಬಹುಮತ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ದೊರೆ ಕಿಂಗ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ VI ಇವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೨. ಫಾತಿಮಾ ಎಜ್ಜಹ್ರಾ ಎಲ್ ಮನ್ಸೂರಿ: ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ:

• ವೃತ್ತಿಪರ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ೫೦ ವರ್ಷದ ಎಲ್ ಮನ್ಸೂರಿ ಅವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞೆ (Lawyer) ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದವರು.

• ಮರ್ರಾಕೇಶ್ ಮೇಯರ್: ಇವರು ಮೊರಾಕೊದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನಗರವಾದ ಮರ್ರಾಕೇಶ್‌ನ (Marrakesh) ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು (೨೦೦೯ ರಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದರು).

• ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ: ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ನೀತಿ ಖಾತೆಯ (Minister of National Spatial Planning, Urban Development, Housing and Urban Policy) ಸಚಿವೆಯಾಗಿಯೂ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ನೀಡಿದ್ದರು.

೩. ಮೊರಾಕೊದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ (Constitutional Monarchy): ಮೊರಾಕೊ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯು (ರಾಜ) ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

• ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (Head of Government): ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಚನೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ದ್ವಿಸದನ ಸಂಸತ್ತು (Bicameral Parliament):

  1. ಕೆಳಮನೆ: ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ (House of Representatives) – ೩೯೫ ಸದಸ್ಯರು (ನೇರ ಚುನಾವಣೆ).

  2. ಮೇಲ್ಮನೆ: ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಸ್ (House of Councillors).

೪. ಅರಬ್ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ:

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದು ತೀರಾ ವಿರಳ.

• ಮೊದಲ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಟುನೀಶಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೈಸ್ ಸೈದ್ ಅವರು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ನಜ್ಲಾ ಬೌಡೆನ್ (Najla Bouden) ಅವರನ್ನು ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದರು.

• ಎರಡನೇ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಈಗ ಮೊರಾಕೊದಲ್ಲಿ ಫಾತಿಮಾ ಎಲ್ ಮನ್ಸೂರಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):

ನೇಮಕಗೊಂಡ ದೇಶಮೊರಾಕೊ (Morocco) – ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ (ರಾಜಧಾನಿ: ರಬಾತ್).ಸಾಧಿಸಿದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಮೊರಾಕೊದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿ; ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನ ೨ನೇ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿ.ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪಿಎಂನಜ್ಲಾ ಬೌಡೆನ್ (Najla Bouden) – ಟುನೀಶಿಯಾ (೨೦೨೧).ನೇಮಿಸಿದ ದೊರೆಕಿಂಗ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ VI (King Mohammed VI).ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷPAM (Authenticity and Modernity Party).ಗೆದ್ದ ಸಂಸತ್ ಸ್ಥಾನಗಳು೯೭ / ೩೯೫ ಸ್ಥಾನಗಳು (ಬಹುಮತದ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ನಂಬರ್: ೧೯೮).ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಮರ್ರಾಕೇಶ್ (Marrakesh) ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವೆ.ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ (Constitutional Monarchy); ದ್ವಿಸದನ ಸಂಸತ್ತು.ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಎರಡರ ಗಡಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):