ಗಾಂಧಿನಗರ / ಬನಸ್ಕಾಂತ: ಗುಜರಾತ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ೫೧ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಂಬಾಜಿ ಮಾತೆಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಹಿ ನೈವೇದ್ಯವಾದ ‘ಅಂಬಾಜಿ ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್ ಪ್ರಸಾದ’ಕ್ಕೆ (Ambaji Mohanthal Prasad) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ (GI Tag – Geographical Indication) ಲಭಿಸಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಆರಾಧನಾ ಅರಸೂರಿ ಅಂಬಾಜಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ (Shree Arasuri Ambaji Mata Devsthan Trust) ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ, ೨೦೨೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ ರಂದು ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಾರದೀಯ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಮೊದಲ ದಿನವಾದ ೨೦೨೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧ ರಂದು ಈ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಂಡಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
೧. ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಹಸ್ತಾಂತರ:
-
ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗ (Class): ಅಂಬಾಜಿ ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್ ಅನ್ನು ಜಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯ ‘ಕ್ಲಾಸ್ ೩೦’ (Class 30) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದು ಮಧುರ ತಿಂಡಿಗಳು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಠಾಯಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ).
-
ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೆಸರು: ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಅಂಬಾಜಿ ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್’ (Ambaji Mohanthal) ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
-
ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ವಿತರಣೆ:
ಭಾರತೀಯ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಜನರಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಉನ್ನತ್ ಪಿ. ಪಂಡಿತ್ ಅವರು, ಬನಸ್ಕಾಂತ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಅಂಬಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಟ್ರಸ್ಟಿಯೂ ಆಗಿರುವ ಮಿಹಿರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ಜಿಐ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.
೨. ಅಂಬಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್‌ನ ಪರಂಪರೆ:
-
ಅಂಬಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಹತ್ವ: ಗುಜರಾತ್‌ನ ಬನಸ್ಕಾಂತ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗಬ್ಬರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಳಿ ಇರುವ ಅಂಬಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಯಾವುದೇ ವಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ, ಪವಿತ್ರ ‘ಶ್ರೀ ವೀಸಾ ಯಂತ್ರ’ವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್ ಪ್ರಸಾದದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು (Gram flour/Besan), ಶುದ್ಧ ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪ (Ghee), ಸಕ್ಕರೆ, ಏಲಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇದನ್ನು ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
೩. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ (GI Tag) ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು:
-
ಕಾನೂನು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೯೯ (Geographical Indications of Goods Act, 1999) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೩ ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು).
-
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆ: ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ (DPIIT) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಪೇಟೆಂಟ್ಸ್, ಡಿಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್’ ಅಧೀನದ ಜಿಐ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ (GI Registry, ಚೆನ್ನೈ) ಈ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
-
ಅವಧಿ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣ: ಜಿಐ ನೋಂದಣಿಯು ೧೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪ್ರತಿ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದು (Renewable).
-
ಮಹತ್ವ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅನಧಿಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆ ಹೆಸರನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):
ಸ್ಥಳ & ದೇವಸ್ಥಾನಅಂಬಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬನಸ್ಕಾಂತ ಜಿಲ್ಲೆ, ಗುಜರಾತ್ (ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಪೀಠ).ಅರ್ಜಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಶ್ರೀ ಆರಾಧನಾ ಅರಸೂರಿ ಅಂಬಾಜಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್.ಜಿಐ ವರ್ಗ (Class)ಕ್ಲಾಸ್ ೩೦ (Class 30) – ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು & ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು.ಜಿಐ ಕಾಯ್ದೆಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೯೯ (ಜಾರಿ: ೨೦೦೩).ನೋಡಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ಪ್ರೊ.ಮಾನ್ಯತೆಯ ಅವಧಿ೧೦ ವರ್ಷಗಳು (ಪ್ರತಿ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ).ಪ್ರಧಾನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳುಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು (ಕಡಲೆಹಿಟ್ಟಿನ ಬೇಸನ್), ಶುದ್ಧ ತುಪ್ಪ, ಸಕ್ಕರೆ.ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭಶಾರದೀಯ ನವರಾತ್ರಿ ೨೦೨೬ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧, ೨೦೨೬).
ಅಂಬಾಜಿ ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್‌ಗೆ ಜಿಐ ಮಾನ್ಯತೆ — ತ್ವರಿತ ಪುನರವಲೋಕನ
| ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ | ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ |
|---|---|
| ಉತ್ಪನ್ನ | ಅಂಬಾಜಿ ಮೋಹನ್‌ಥಾಲ್ ಪ್ರಸಾದ (Ambaji Mohanthal) |
| ಸ್ಥಳ | ಅಂಬಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬನಸ್ಕಾಂತ ಜಿಲ್ಲೆ, ಗುಜರಾತ್ |
| ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಹತ್ವ | ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಪೀಠ |
| ಅರ್ಜಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆ | ಶ್ರೀ ಆರಾಧನಾ ಅರಸೂರಿ ಅಂಬಾಜಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ |
| ಜಿಐ ವರ್ಗ | ಕ್ಲಾಸ್ 30 — ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು |
| ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯ್ದೆ | ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ಸರಕುಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1999 |
| ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ | 2003 |
| ಜಿಐ ನೋಂದಣಿಯ ಅವಧಿ | 10 ವರ್ಷಗಳು; ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನವೀಕರಿಸಬಹುದು |
| ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥಗಳು | ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು, ಶುದ್ಧ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ |
| ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ | 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 — ಶಾರದೀಯ ನವರಾತ್ರಿ |
ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಡಿ: ಜಿಐ (Geographical Indication) ಮಾನ್ಯತೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
