ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ISRO) ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ಎರಡನೇ ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪ ರಂದು ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಎಫ್೧೭ (GSLV-F17) ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
೫೧.೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಈ ಬೃಹತ್ ರಾಕೆಟ್, ೨,೩೬೭ ಕೆಜಿ ತೂಕದ ನೂತನ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ‘ಇಒಎಸ್-೦೫’ (EOS-05) ಅನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದು, ನಭಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದ ಕೇವಲ ೧೮ ರಿಂದ ೧೯ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಸಬ್-ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೊನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ ಕಕ್ಷೆಗೆ (Sub-GTO) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ.
೧. ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
-
ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ: GSLV (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle) – ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರು ಹಂತಗಳ (ಘನ, ದ್ರವ ಮತ್ತು ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಹಂತ) ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ.
-
ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: ಇದು ಇಸ್ರೋದ ೧೯ನೇ ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ ಮಿಷನ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೆಲೆಯಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ೧೦೭ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.
-
ಉಡಾವಣಾ ತಾಣ: ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ (SDSC-SHAR) ಎರಡನೇ ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆ (Second Launch Pad).
೨. ಇಒಎಸ್-೦೫ (EOS-05) ಉಪಗ್ರಹದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳು:
-
ಕಕ್ಷೆಯ ಸ್ವರೂಪ: ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ೩೬,೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೊನಸ್ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (Geosynchronous Orbit) ಇದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.
-
ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಆಯಸ್ಸು: ಈ ಉಪಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು ೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
-
ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ನಿಗಾ: ಇದು ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇರಿಸಲಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ (Real-time) ಹೈ-ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಿದೆ.
-
ಪ್ರಮುಖ ಉಪಯೋಗಗಳು: ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಚಂಡಮಾರುತ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹದಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕೃಷಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಗಡಿ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಿಖರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಇದು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
೩. ಇಸ್ರೋದ ಮುಂಬರುವ ಯೋಜನೆಗಳು (೨೦೨೬–೨೭):
-
೬ ಮುಂಬರುವ ಮಿಷನ್ಗಳು: ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋ ಇನ್ನೂ ೬ ಪ್ರಮುಖ ಉಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನೂತನ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾವಿಕ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಉಪಗ್ರಹ NVS-03 ಉಡಾವಣೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.
-
ಗಗನ್ಯಾನ್ ಪ್ರಗತಿ: ಭಾರತದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನ ಯೋಜನೆಯಾದ ಗಗನ್ಯಾನ್ನ (Gaganyaan) ಮೊದಲ ಮಾನವರಹಿತ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಕಕ್ಷೀಯ ಮಿಷನ್ನತ್ತ (Uncrewed Flight Test) ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಸಂಸ್ಥೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| ISRO ಸ್ಥಾಪನೆ | ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೯ (ಕೇಂದ್ರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಬೆಂಗಳೂರು). |
| GSLV ವಾಹನ | ಪಿಎಸ್ಎಲ್ವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಭೂಸ್ಥಿರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ (GTO) ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ೩-ಹಂತದ ರಾಕೆಟ್. |
| ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೊನಸ್ ಕಕ್ಷೆ | ಭೂಮಿಯ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫,೭೮೬ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಕ್ಷೆ. |
| EOS ಸರಣಿ | Earth Observation Satellite – ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಉಪಗ್ರಹ ಶ್ರೇಣಿ. |
| ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ (SDSC-SHAR) | ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪುಲಿಕಾಟ್ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರ. |
