ನವದೆಹಲಿ, ಆ.5: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ (Ministry of Home Affairs – MHA) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Home Secretary) ಹುದ್ದೆಯು ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ Govind Mohan ಅವರು ಭಾರತದ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 1989ರ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಕೇಡರ್ನ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು
- ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ನೀತಿಗಳ ಸಮನ್ವಯ.
- ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ (Union Territories) ಆಡಳಿತ.
- ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಮನ್ವಯ.
- ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳು.
- ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮನ್ವಯ.
ಸೇವಾ ಅವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಗೋವಿಂದ್ ಮೋಹನ್ ಅವರಿಗೆ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 22ರಂದು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಬೇಕಿದ್ದರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಸೇವಾವಧಿಯನ್ನು 2027ರ ಆಗಸ್ಟ್ 22ರವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ಆದೇಶದವರೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು:
- Fundamental Rule 56(d) ಅನ್ವಯ ಸಡಿಲಿಕೆ ನೀಡಿ,
- All India Services (Death-cum-Retirement Benefits) Rules, 1958ರ Rule 16(1A) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು
- **Appointments Committee of the Cabinet (ACC)**ಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
- ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Cabinet Secretary) ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
- ಪ್ರಸ್ತುತ T. V. Somanathan ಅವರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದು, 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.
- ಗೋವಿಂದ್ ಮೋಹನ್ ಅವರು 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ Ajay Kumar Bhalla ಅವರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.
ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (UPSC/KAS/KPSC/PSI)
- ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ – ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.
- MHA – ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೊಲೀಸ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಮನ್ವಯದ ಹೊಣೆ.
- ACC – ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಮಿತಿ.
- ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ – ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿ.
