ನವದೆಹಲಿ: ಜಾಗತಿಕ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತವು, ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ (APAC) ವಲಯದ ಆಪರೇಷನಲ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ (Operational Data Centre Capacity) ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮೇ 27, 2026 ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 1.6 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ಸಕ್ರಿಯ (Live) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೌಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪೈಪ್ಲೈನ್ (Development Pipeline) ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸದ್ಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ 3.1 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಯೋಜನಾ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಹಬ್ಗಳು:
-
ಮುಂಬೈ ನಂಬರ್ ಒನ್: ಸದ್ಯ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಮುಂಬೈ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಹಬ್ ಆಗಿದ್ದು, 2026 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಒಂದೇ 1 GW ಆಪರೇಷನಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಾಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
-
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಾಧನೆ: ದೇಶದ ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ (Secondary) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಅಗ್ರ ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 9ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
-
ಇತರ ನಗರಗಳು: ಚೆನ್ನೈ, ದೆಹಲಿ NCR ಮತ್ತು ಪುಣೆ ನಗರಗಳು ಉತ್ತಮ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಾಹಕ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬೆಂಬಲ:
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಕರಡು ನೀತಿ 2025’ (Draft National Data Centre Policy 2025) ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ.
ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು:
ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ 20 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ (Tax Exemptions).
ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ (Capital Expenditure) ಮೇಲೆ ಜಿಎಸ್ಟಿ ಇನ್ಪುಟ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ (GST Input Tax Credit) ಸೌಲಭ್ಯ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 10.5 GW ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ (Land Acquisition) ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ. 2022 ಮತ್ತು 2025 ರ ನಡುವೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ನಷ್ಟವು (Transmission Losses) ಶೇ. 14.2 ರಷ್ಟಿದೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು (Drivers):
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಬಳಕೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಹೈಪರ್ಸ್ಕೇಲ್ ಕ್ಲೌಡ್ (Hyperscale Cloud) ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (MW) ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 9,43,000 ಜನರ ಡೇಟಾ ಸಾಂದ್ರತೆ (Data Density) ಇದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಆಪರೇಷನಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (2026): 1.6 GW (ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ).
-
ಯೋಜನಾ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 3.1 GW.
-
ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಳತೆ: ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ 1 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ಎಂದರೆ 1,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (MW) ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
-
ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಾಯಕ: ಹೈದರಾಬಾದ್ (APAC ನಲ್ಲಿ 1ನೇ ಸ್ಥಾನ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 9ನೇ ಸ್ಥಾನ).
