ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

1. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ (DPIIT)

ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ DPIIT, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ.

• ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಗಳ ರೂಪಣೆ.

• ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.

• ‘ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಮತ್ತು ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಉತ್ತೇಜನ.

• ಸುಲಭ ವ್ಯವಹಾರ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ.

2. ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಜನವರಿ 2016ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು, ನವೀನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

• Fund of Funds for Startups (FFS): 2016ರಲ್ಲಿ ₹10,000 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಯೋಜನೆ. ಇದನ್ನು SIDBI ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• Startup India Seed Fund Scheme (SISFS): 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಯೋಜನೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಮಾದರಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ನವೀನತೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.

ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 6.0 (NSA 6.0)**ರಲ್ಲಿ 20 ವಲಯಾಧಾರಿತ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವಲಯದ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಜೇತರಿಗೆ ತಲಾ ₹25 ಲಕ್ಷ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ ಎಂದು ಮೂಲ ಲೇಖನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (SIDBI)

SIDBI ಅನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 1990ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ (MSME) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ನೆರವಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

• ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು.

• ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಮರುಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯ.

• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ.

4. ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ (Invest India)

2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ Invest India, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು DPIIT ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮತಿಗಳು, ನೀತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (NSWS) ಮೂಲಕವೂ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಭಾರತೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮಂಡಳಿ (QCI)

Quality Council of India (QCI) ಅನ್ನು 1997ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

• ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.

• ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

• ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಶೂನ್ಯ ದೋಷ, ಶೂನ್ಯ ಪರಿಣಾಮ’ (ZED) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು.

QCI ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (NABL) ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (NABCB) ಸೇರಿವೆ.

6. ಪೇಟೆಂಟ್, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕ ಜನರಲ್ (CGPDTM)

DPIIT ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ಕಚೇರಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳ ಮಂಜೂರು.

• ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ನೋಂದಣಿ.

• ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ನೋಂದಣಿ.

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ (GI) ನೋಂದಣಿ.

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಾಯ್ದೆ 1970, ವಿನ್ಯಾಸ ಕಾಯ್ದೆ 2000, ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಕಾಯ್ದೆ 1999 ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1999 ಸೇರಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂದರ್ಭ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 6.0

ನೀಡಿರುವ ಮೂಲ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, DPIIT ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2026ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 6.0ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 20, 2026ರವರೆಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ದಿನಾಂಕ, ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮಾನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಧಿಕೃತ Startup India ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• DPIIT: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಗಳು.

• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಜನವರಿ 2016ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ.

• SIDBI: ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 1990ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆ.

• FFS: ₹10,000 ಕೋಟಿ ನಿಧಿ; ನಿರ್ವಹಣೆ SIDBIಯಿಂದ.

• Invest India: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ; 2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ.

• QCI: ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ತೇಜನ.

• CGPDTM: ಪೇಟೆಂಟ್, ವಿನ್ಯಾಸ, ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು GI ನೋಂದಣಿ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳ ಆಡಳಿತ.