ಯೆರೆವಾನ್, ಅ.28: ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆಗೆ ಭಾರತ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವ ಭೂಪೇಂದರ್ ಯಾದವ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಮೇನಿಯಾದ ಯೆರೆವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಿಂದ 30ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ 17ನೇ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (CBD COP-17)ದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಅವರು, ಕುನ್‌ಮಿಂಗ್–ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (KMGBF) ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮೂಲ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಉದ್ದೇಶಗಳೇನು?
ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕುರಿತ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (Convention on Biological Diversity – CBD) 1992ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 1993ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ಉದ್ದೇಶಗಳು:
- ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು.
- ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು.
- ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯೇ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP).
2030ರ ಗುರಿಗಳತ್ತ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ
2022ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ CBD COP-15ರಲ್ಲಿ ಕುನ್‌ಮಿಂಗ್–ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 2050ರ ನಾಲ್ಕು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು 2030ರ 23 ಗುರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯು ಈ ಜಾಗತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 23 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಗಳು ಹಾಗೂ 142 ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು
ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಮಾಹಿತಿ (Digital Sequence Information – DSI) ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಭಾರತ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಯಾಲಿ ಫಂಡ್’ (Cali Fund) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಬಯಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರ, ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನೂ ಭಾರತ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಿತಿ
ಮೂಲ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ:
- 1,134 ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು.
- 103 ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣಗಳು.
- 57 ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳು.
- 18 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು.
ಭಾರತದ 18 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 13 ಪ್ರದೇಶಗಳು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ‘ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ’ (Man and the Biosphere) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
30×30 ಗುರಿಯ ಮಹತ್ವ
ಕುನ್‌ಮಿಂಗ್–ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಒಳನಾಡಿನ ಜಲಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ.30ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘30×30 ಗುರಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪ್ರಯೋಜನ ದೊರೆಯುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
