ನವದೆಹಲಿ / ಬೆಂಗಳೂರು:
ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು (Influenza viruses) ಮಾನವರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುವ ವಿಭಜಿತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗಳಾಗಿವೆ (Segmented RNA viruses). ಇವುಗಳ ವಿಧಗಳು ಆತಿಥೇಯ ಜೀವಿಗಳು (Host range) ಮತ್ತು ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್‌ನ ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಲೋಚಿತ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ (Pandemic) ಅಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Recent Context):
ನವೆಂಬರ್ ೫ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಡಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಿಯಂಕುಪ್ಪಂ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೋಳಿಯ ಮೃತದೇಹದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೧೩, ೨೦೨೬ರಂದು H5N1 ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ ವೈರಸ್ ಇರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ ೧೩ರ ವೇಳೆಗೆ ೧೫ ಕೋಳಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೫,೬೪೭ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿವೆ. ೨೦೨೧ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ವಯ ಕೋಳಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆ (Culling), ಸಾಗಾಣಿಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
೧. ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ ವೈರಸ್‌ಗಳ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳು:
| ವೈರಸ್ ವಿಧ | ಆತಿಥೇಯ ಜೀವಿಗಳು (Hosts) | ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪ್ರಭಾವ |
| ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A | ಮಾನವರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳು | ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ (Pandemic) ಉಂಟುಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ವಿಧ. ಇದನ್ನು H (೧೮ ವಿಧಗಳು: H1–H18) ಮತ್ತು N (೧೧ ವಿಧಗಳು: N1–N11) ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೧೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಪವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ A(H1N1) ಮತ್ತು A(H3N2) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. |
| ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ B | ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವರು | ಕಾಲೋಚಿತ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ (Seasonal epidemics) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪವಿಧಗಳಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ B/Yamagata ಮತ್ತು B/Victoria ಎಂಬ ಎರಡು ವಂಶಾವಳಿಗಳಾಗಿ (Lineages) ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ‘A’ ಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ C | ಮಾನವರು, ಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು | ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾಯಿಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. |
| ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ D | ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳು (Cattle) | ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ. |
೨. ಹೇಮಗ್ಲುಟಿನಿನ್ (H) ಮತ್ತು ನ್ಯೂರಾಮಿನಿಡೇಸ್ (N) ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು:
ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ವೈರಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಎರಡು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ:
-
ಹೇಮಗ್ಲುಟಿನಿನ್ (Haemagglutinin – H ಅಥವಾ HA): ವೈರಸ್ ಆತಿಥೇಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸೋಂಕನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
-
ನ್ಯೂರಾಮಿನಿಡೇಸ್ (Neuraminidase – N ಅಥವಾ NA): ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವೈರಸ್ ಕಣಗಳು ಸೋಂಕಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಇತರ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಉಪವಿಧದ ಹೆಸರು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ H5N1 ಎಂದರೆ, ಟೈಪ್-೫ ಹೇಮಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಮತ್ತು ಟೈಪ್-೧ ನ್ಯೂರಾಮಿನಿಡೇಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ವೈರಸ್ ಎಂದು ಅರ್ಥ.
೩. ಹಕ್ಕಿಜ್ವರದ ರೋಗಕಾರಕ ಶಕ್ತಿ (Avian Influenza Pathogenicity):
ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕಿಜ್ವರವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:
-
ಅತಿ ರೋಗಕಾರಕ ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ (HPAI): ಇದು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ ೪೮ ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೯೦–೧೦೦ ರಷ್ಟು ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ H5 ಮತ್ತು H7 ಉಪವಿಧಗಳು ಮಾತ್ರ HPAI ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
-
ಕಡಿಮೆ ರೋಗಕಾರಕ ಹಕ್ಕಿಜ್ವರ (LPAI): ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತಹ ಸೌಮ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು LPAI ತಳಿಗಳು ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು HPAI ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
೪. ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ ವೈರಸ್ ಹರಡುವ ವಿಧಾನಗಳು:
-
ಉಸಿರಾಟದ ಹನಿಗಳು (Respiratory Droplets): ಕೆಮ್ಮುವುದು, ಸೀನುವುದು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಹೊರಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಹನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೨ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
-
ಏರೋಸಾಲ್‌ಗಳು (Aerosols): ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತೇಲುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದ ಸೋಂಕು ತಗುಲುತ್ತದೆ.
-
ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಸಂಪರ್ಕ: ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅಥವಾ ವೈರಸ್ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (Fomites) ಮುಟ್ಟಿ ನಂತರ ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ.
-
ಝೂನೋಟಿಕ್ ಹರಡುವಿಕೆ (Zoonotic Transmission): ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಥವಾ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ತಳಿಗಳು (ಉದಾ: H5N1) ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡಬಲ್ಲವು.
೫. ಆಂಟಿಜೆನಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಿದ್ಧತೆ (Antigenic Drift vs Shift):
-
ಆಂಟಿಜೆನಿಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್ (Antigenic Drift): ವೈರಸ್‌ನ H ಮತ್ತು N ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಣ್ಣ, ಕ್ರಮೇಣವಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳು (Point mutations). ಇದು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A, B ಮತ್ತು C ಮೂರರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೊಸ ಫ್ಲೂ ಲಸಿಕೆಗಳ (Annual vaccines) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
-
ಆಂಟಿಜೆನಿಕ್ ಶಿಫ್ಟ್ (Antigenic Shift): ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ವೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುವ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ. ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ತಳಿಗಳು ಒಂದೇ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ (Reassortment) ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಉಪವಿಧ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಕ್ಕೆ (Pandemic) ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (UPSC / KPSC Prelims Takeaways):
-
ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳು: ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A, B, C ಮತ್ತು D; ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ಮಾತ್ರ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ (Pandemic) ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು.
-
ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು: ೧೮ H (Haemagglutinin) ಮತ್ತು ೧೧ N (Neuraminidase) ಉಪವಿಧಗಳು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ಉಪವಿಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
-
HPAI ಮತ್ತು LPAI: ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಮಾನವರಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನಲ್ಲ.
-
ಡ್ರಿಫ್ಟ್ vs ಶಿಫ್ಟ್: ಆಂಟಿಜೆನಿಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು A, B, C ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಂಟಿಜೆನಿಕ್ ಶಿಫ್ಟ್ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಾ A ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
