ದೋಹಾ / ನವದೆಹಲಿ: ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಖತಾರ್ (Qatar) ದೇಶಗಳು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (Bilateral Investment Treaty – BIT) ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (Free Trade Agreement – FTA) ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಳಿಸಲು ಒಮ್ಮತ ಸೂಚಿಸಿವೆ. ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ ರಂದು ಖತಾರ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ದೋಹಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (AIIB 2026 Annual Meeting) ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯ ನೇಪಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಯಿತು.
ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಈ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಕಡಲ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಬಂದವು.
೧. ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (BIT) ಮತ್ತು $೧೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ:
-
ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (BIT) ಎಂದರೇನು?
ಎರಡು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು (Dispute Settlement) ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಔಪಚಾರಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಿದು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ತನ್ನ ಮಾದರಿ ಬಿಐಟಿ (Model BIT) ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕರಡು ೨೦೨೬ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.
-
ಖತಾರ್‌ನ $೧೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಹೂಡಿಕೆ ಬದ್ಧತೆ:
ಖತಾರ್ ದೇಶವು ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು ₹೮೩,೦೦೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ನೀಡಿದ್ದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
-
ಭಾರತದಲ್ಲಿ QIA ಕಚೇರಿ:
ಖತಾರ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿಯಾದ ಖತಾರ್ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (Qatar Investment Authority – QIA) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದೇಶದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಕುರಿತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.
೨. ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ದ್ವಿಗುಣ:
-
ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) ಗುರಿ:
ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಆಮದು-ರಫ್ತು ಸುಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂಕೇತರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು (Non-Tariff Barriers) ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಎಫ್‌ಟಿಎ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
-
ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ:
೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಖತಾರ್ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ೧೪.೧೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್‌‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
೩. ಯುಪಿಐ (UPI) ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಸಂಪರ್ಕ (Maritime Connectivity):
-
ಖತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ (UPI):
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UPI) ಅನ್ನು ಖತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಭಾರತೀಯ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಖತಾರಿ ರಿಯಾಲ್ ನಡುವೆ ಸುಲಭ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
-
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ:
ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ನಡುವಿನ ಕಿರಿದಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ (Strait of Hormuz) ಮೂಲಕ ತಡೆರಹಿತ ಕಡಲ ಸರಕು ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾಗತಿಕ ಚೋಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):
| ನಿಯತಾಂಕ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶ |
| ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆಯ ದಿನಾಂಕ & ಸ್ಥಳ | ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬; ದೋಹಾ, ಖತಾರ್ (AIIB ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯ ನೇಪಥ್ಯ). |
| ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾತುಕತೆ | ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (BIT) ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA). |
| ಖತಾರ್‌ನ ಹೂಡಿಕೆ ಬದ್ಧತೆ | ಭಾರತದಲ್ಲಿ USD 10 Billion ಹೂಡಿಕೆ ಬದ್ಧತೆ. |
| ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿ | Qatar Investment Authority (QIA) – ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧಾರ. |
| ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಿತಿ | USD 14.15 Billion (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ರಂತೆ); ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ. |
| ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಚರ್ಚೆ | ಖತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ UPI (NPCI) ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ. |
| ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಡಲ ಚೋಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ | ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz) – ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಸಂಪರ್ಕ. |
| AIIB ಸಂಸ್ಥೆ | ಏಷ್ಯನ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ಸ್ಥಾಪನೆ: ೨೦೧೬; ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಬೀಜಿಂಗ್, ಚೀನಾ. |
