ನವದೆಹಲಿ: ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆಯನ್ನು (Stubble Burning) ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ (Thermal Power Plants – TPPs) ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜೈವಿಕ ರಾಶಿ ಸಹ-ದಹನ (Biomass Co-firing) ನೀತಿಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸುಮಾರು 754 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕೃಷಿ ಜೈವಿಕ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜು 228 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ (Surplus) ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
೧. ಏಕೀಕೃತ ಸಹ-ದಹನ ನೀತಿ (Consolidated Co-firing Policy):
ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ನೂತನ ಏಕೀಕೃತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಕಡ್ಡಾಯ ೫% ಸಹ-ದಹನ: ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ 5% ರಷ್ಟು ಜೈವಿಕ ರಾಶಿ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು (Biomass Pellets) ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪಾಲಿಕೆ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಇದ್ದಿಲನ್ನು (Torrefied MSW Charcoal) ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸುಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
-
ದೆಹಲಿ-ಎನ್ಸಿಆರ್ (NCR) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಶೇ ೭% ಗುರಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ವಲಯ (NCR) ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಶೇ 5% ಬಯೋಮಾಸ್ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ಗಳು + ಶೇ 2% ಟಾರಿಫೈಡ್ MSW ಇದ್ದಿಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಶೇ 7% ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
-
ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಬಳಕೆ: NCR ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಕನಿಷ್ಠ 50% ಭಾಗವನ್ನು ಆಯಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲು/ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
-
RPO ಪ್ರಯೋಜನ: ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್, ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳ (DISCOMs) ‘ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಖರೀದಿ ಬಾಧ್ಯತೆ’ಗೆ (Renewable Purchase Obligation – RPO) ಪರಿಗಣನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
೨. ‘ಸಮರ್ಥ್’ (SAMARTH) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್:
ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ರಾಶಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು SAMARTH (Sustainable Agrarian Mission on use of Agro Residue in Thermal Power Plants) ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
-
ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಾಗಿಸುವ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ (Supply Chain) ನಿರ್ಮಾಣ, ಬಾಯ್ಲರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ರೈತರು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.
-
ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಮಿಷನ್ನ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೩. ಟಾರಿಫೈಡ್ vs ನಾನ್-ಟಾರಿಫೈಡ್ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ಗಳು (ತಾಂತ್ರಿಕ ತುಲನೆ):
| ನಿಯತಾಂಕ | ನಾನ್-ಟಾರಿಫೈಡ್ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ಗಳು (Non-Torrefied) | ಟಾರಿಫೈಡ್ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ಗಳು (Torrefied Pellets) |
| ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ | ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ನೇರವಾಗಿ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವುದು. | ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಖ ನೀಡಿ (Torrefaction) ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಂತಾಗಿಸಿ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಮಾಡುವುದು. |
| ಕ್ಯಾಲೋರಿಫಿಕ್ ಮೌಲ್ಯ | ಕಡಿಮೆ (3,000–3,500 kcal/kg). | ಹೆಚ್ಚು (4,000–4,500 kcal/kg). |
| ನೀರಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ | ಹೈಡ್ರೋಫಿಲಿಕ್ (ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಬೇಗ ಹೀರಿಕೊಂಡು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ). | ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್ (ನೀರು-ನಿರೋಧಕ, ಶೇಖರಣೆಗೆ ಉತ್ತಮ). |
| ಮಿಶ್ರಣದ ಪ್ರಮಾಣ | 5% ರಿಂದ 10% ಮೀರಿದರೆ ಬಾಯ್ಲರ್ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಕು. | ಬಾಯ್ಲರ್ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ 20% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆರೆಸಬಹುದು. |
ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎನ್ಟಿಪಿಸಿ (NTPC) ತಾಂಡಾ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಯ್ಲರ್ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶೇ 20% ಟಾರಿಫೈಡ್ ಜೈವಿಕ ರಾಶಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ದಹನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
೪. ಸರ್ಕಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು:
-
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (National Bioenergy Programme): MNRE ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹858 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
-
ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು (CFA): ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ MTPH ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ₹9 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹21 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಆದ್ಯತಾ ವಲಯದ ಸಾಲ (PSL): ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬಯೋಮಾಸ್ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ‘Priority Sector Lending’ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದು, ರಿಯಾಯಿತಿ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
-
GeM ಪೋರ್ಟಲ್: ಜೈವಿಕ ರಾಶಿ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಮಾರ್ಕೆಟ್ಪ್ಲೇಸ್ನಲ್ಲಿ (GeM) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
SAMARTH: ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್.
-
ಪೀರುಲ್ (Pirul): ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಗೆ (Forest Fire) ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗುವ ಚೀರ್ ಪೈನ್ (Chir Pine) ಮರಗಳ ಒಣ ಎಲೆ ಕಸ.
-
ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (FRI): ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ನಲ್ಲಿದೆ (ICFRE ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ).
-
NDRF: ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ.
