ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಪೋರಬಂದರ್ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗ ಪುನಾರಚನೆ: ಬರ್ಡಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಲಯನ್ @ 2047 ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ

ಗಾಂಧಿನಗರ / ಪೋರಬಂದರ್: ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಏಕೈಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ (Panthera leo persica) ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹತ್ವದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಬರ್ಡಾ (Barda) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದು ಗುಜರಾತ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಪೋರಬಂದರ್ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು (Porbandar Forest Division) ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪುನಾರಚಿಸಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ಈ ಪುನಾರಚನೆಯು ಅರಣ್ಯ ವಲಯಗಳು (Ranges), ಗ್ರಾಮಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಬೀಟ್ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗೀಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಬರ್ಡಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸಿಂಹಗಳ ಎರಡನೇ ಸುಸ್ಥಿರ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ.

೧. ಪೋರಬಂದರ್ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಪುನಾರಚನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು:

• ಪೋರಬಂದರ್ ವಲಯ (Porbandar Range):

  • ಒಟ್ಟು ೮೦ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ೬,೮೪೦.೮೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

  • ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಬೀಟ್‌ಗಳು: ಪೋರಬಂದರ್ ಸಿಟಿ, ಗೋಸಾಬರಾ (Gosabara), ಮೊಕರ್, ವಿಸಾವಾಡಾ, ಕಾಂತೇಲಾ, ಮಾಧವಪುರ ಮತ್ತು ಸಾತಿಯಾ.

• ರಾಣಾವಾವ್ ವಲಯ (Ranavav Range):

  • ಒಟ್ಟು ೨೭ ಹಳ್ಳಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೧೩,೦೫೧.೨೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

  • ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಬೀಟ್‌ಗಳು: ಗೋದಾನಾ, ಬಿಲೇಶ್ವರ್, ಸವದಿವಾದರ್ ಮತ್ತು ರಾಣಾವಾವ್.

• ಜಾಮ್‌ನಗರದಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ವರ್ಗಾವಣೆ:

  • ಜಾಮ್‌ನಗರ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ RFW ಭಾಟಿಯಾ ವಲಯದಿಂದ ೩೦೫.೯೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೋರಬಂದರ್ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಭಾನ್ವಾಡ್ (Bhanvad) ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

  • ಇದು ಭಾನ್ವಾಡ್ ತಾಲೂಕಿನ ಕಂದರ್ದಾ ಜೋಗನಾ, ಸಜದಿಯಾಲಾ, ಜುನಾ ಮತ್ತು ಜಾಂಬುಸರ್ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯ ವಲಯಗಳ ಏಕೀಕರಣ:

  • ಕುತಿಯಾನಾ, ಪೋರಬಂದರ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಣಾವಾವ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯ ವಲಯಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪೋರಬಂದರ್ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಗಿದೆ.

  • ವಿಭಾಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹಾಯಕ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ (ACF) ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

೨. ಬರ್ಡಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮರಳುವಿಕೆ:

• ೧೪೩ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಪಸಾತಿ:

  • ಸುಮಾರು ೧೪೩ ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಗಿರ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬರ್ಡಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.

• ೨೦೨೩ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶ:

  • ೨೦೨೩ ರ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬರ್ಡಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೧೭ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

  • ಇದೇ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ೨೫ ಚಿರತೆಗಳು (Leopards) ಇರುವುದೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

• ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂವರ್ಧನೆ (Prey Base Augmentation):

  • ಸಿಂಹಗಳು ಬರ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಗುಜರಾತ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ೨೦೨೪ ರ ಜೂನ್‌ನಿಂದಲೇ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆಗಳು (Spotted Deer / Chital) ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಬರ್ಡಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ (Translocation) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.

೩. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಲಯನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಂಚಿಕೆ:

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಲಯನ್ (Project Lion):

  • ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆ ತಡೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಗಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ಯಾನೈನ್ ಡಿಸ್ಟೆಂಪರ್ ವೈರಸ್ – CDV ಯಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಗಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸದಂತೆ ಪರ್ಯಾಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ತಳಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಲಯನ್ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

• ಹೊಸ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ:

  • ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸಿಂಹ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ₹೧೮೦ ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.

• ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಲಯನ್ @ ೨೦೪೭ (Project Lion @ 2047):

  • ಮುಂದಿನ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ಇಕೋ-ಟೂರಿಸಂ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು ₹೨,೯೨೭ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):