ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೇಟ್‌ವೇ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್: ನೂರಾರು ಆಂಟೆನಾಗಳು, ಎಲ್‌ಇಒ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಡೇಟಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ ಭದ್ರತೆ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (Satellite Broadband) ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಒಡೆತನದ ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ (SpaceX) ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್’ (Starlink) ಭರ್ಜರಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ‘ಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೨೬’ (IMC 2026) ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ಲಾರೆನ್ ಡ್ರೇಯರ್ (Lauren Dreyer), ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ೨೦ ಉಪಗ್ರಹ ಗೇಟ್‌ವೇ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (20 Gateway Sites) ನೂರಾರು ಹೈಟೆಕ್ ಆಂಟೆನಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ೨೦೨೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭ ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಭಾರತೀಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಡೇಟಾವನ್ನು ದೇಶದ ಗಡಿಯೊಳಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ (Data Localization) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಿಮ ತರಂಗಾಂತರ ಹಂಚಿಕೆ (Spectrum Allocation) ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಕಾಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

೧. ಉಪಗ್ರಹ ಗೇಟ್‌ವೇ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (Satellite Gateway Infrastructure):

• ಗೇಟ್‌ವೇ ಎಂದರೇನು?: ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಗೇಟ್‌ವೇ ಎಂಬುದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫೈಬರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಭೂ-ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ (Ground Station).

• ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ: ಗೇಟ್‌ವೇಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೂರಾರು ಆಂಟೆನಾಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಳಕಕ್ಷೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

• ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಕಕ್ಷೆ (LEO – Low Earth Orbit):

  • ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೫೦ ರಿಂದ ೨,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆಳಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

  • ಜಿಯೋಸ್ಟೇಷನರಿ (GEO) vs ಎಲ್‌ಇಒ (LEO): ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಿಯೋಸ್ಟೇಷನರಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫,೭೮೬ ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಲ್ಯಾಟೆನ್ಸಿ/ವಿಳಂಬ). ಆದರೆ ಎಲ್‌ಇಒ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಲೇಟೆನ್ಸಿ (Low Latency – ಕೇವಲ ೨೫-೫೦ ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಡೇಟಾ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

೨. ಭಾರತೀಯ ನಿಯಮಗಳು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ನಿಯಂತ್ರಣ:

• ಡೇಟಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ (Data Sovereignty): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್, ದೇಶದ ಒಳಗಿನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ವಿವರಗಳು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಗೇಟ್‌ವೇಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರೂಟ್ ಆಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ.

• ಜಿಎಂಪಿಸಿಎಸ್ ಪರವಾನಗಿ (GMPCS Licence):

  • ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಂದ್ರ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ (DoT) ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೈ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ (GMPCS) ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒನ್‌ವೆಬ್ (Eutelsat OneWeb) ಮತ್ತು ಜಿಯೋ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ನಂತರ ಈ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

• ಬಾಕಿ ಇರುವ ಅನುಮೋದನೆಗಳು: ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಭದ್ರತಾ ಅನುಮತಿ (Security Clearance) ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೨೩ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತರಂಗಾಂತರ ಹಂಚಿಕೆ (Administrative Spectrum Allocation) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಾಕಿ ಇದೆ.

೩. ಟೆಲಿಕಾಂ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನದ್ಧತೆ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಟೆಲಿಕಾಂ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ (Airtel) ಮತ್ತು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ (Jio) ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ (MoUs) ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ.

• ಹಿಮಾಲಯದ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅಂಡಮಾನ್-ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಫೈಬರ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್ ತಲುಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ದುರ್ಗಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂದಕವನ್ನು (Digital Divide) ಮುಚ್ಚಲು ಈ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):

ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಗೇಟ್‌ವೇಗಳುಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ೨೦ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೇಟ್‌ವೇ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ನೂರಾರು ಆಂಟೆನಾಗಳು).ಘೋಷಣೆ ನಡೆದ ವೇದಿಕೆಇಂಡಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೨೬ (IMC 2026), ನವದೆಹಲಿ.ಭದ್ರತಾ ಅನುಸರಣೆಡೇಟಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ (Data Localization) – ಭಾರತೀಯ ಡೇಟಾ ದೇಶದೊಳಗೇ ಸಂಗ್ರಹ.ಪರವಾನಗಿ ಹೆಸರುGMPCS (Global Mobile Personal Communications by Satellite).LEO ಕಕ್ಷೆಯ ಎತ್ತರಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಕಿ.GEO ಕಕ್ಷೆಯ ಎತ್ತರಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫,೭೮೬ ಕಿ.ದೇಶೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳುಏರ್‌ಟೆಲ್ (Airtel) ಮತ್ತು ಜಿಯೋ (Jio) ಜೊತೆ MoUs.ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳುಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್.