ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಕಾಯ್ದೆ, 2025’ (National Sports Governance Act, 2025) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೇ 26, 2026 ರಂದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದೆ (Notified):
-
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಮಂಡಳಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026
-
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ) ನಿಯಮಗಳು, 2026
ಈ ನಿಯಮಗಳು ದೇಶದ ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಮಂಡಳಿ’ (NSB) ಮತ್ತು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ’ (NST) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿವೆ.
೧. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಮಂಡಳಿ (National Sports Board – NSB)
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಮಂಡಳಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾ ಫೆಡರೇಷನ್ಗಳು) ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ.
-
ಕಾರ್ಯಗಳು: ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
-
ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅವಧಿ: ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಒಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (Chairperson) ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿ 3 ವರ್ಷಗಳು.
-
ಅರ್ಹತೆಗಳು: ಇವರ ಗರಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿ 65 ವರ್ಷಗಳು. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಿಲ್ಲ. ಇವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯ (Search-cum-Selection Committee) ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೨. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ (National Sports Tribunal – NST)
ಕ್ರೀಡಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹೊರಗಡೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಈ ವಿಶೇಷ ಕ್ರೀಡಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಹೈಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಚೌಕಟ್ಟು: ಈ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಾಂತ್ರಿಕ-ಕಾನೂನು (Techno-legal) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿದೆ. ದೂರುದಾರರು ವಿಶೇಷ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೇ ದೂರುಗಳು, ನೋಟಿಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ (Online Filing) ಮಾಡಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವರ್ಚುವಲ್ (ವಿಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಮೂಲಕ) ನಡೆಸಲು ಇದರಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಅವಧಿ ಮತ್ತು ವಯೋಮಿತಿ: * ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಗರಿಷ್ಠ 70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು).
-
ಸದಸ್ಯರು: 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಗರಿಷ್ಠ 67 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
-
-
ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ: ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ (Arbitration) ವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಇದೇ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಮುಂದೆ ವಕೀಲರಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ (Practice) ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಕಾನೂನು ಮೂಲ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಕಾಯ್ದೆ, 2025.
-
NSB (ಕ್ರೀಡಾ ಮಂಡಳಿ): ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ (ವಯೋಮಿತಿ: 65 ವರ್ಷ, ಅವಧಿ: 3 ವರ್ಷ).
-
NST (ಕ್ರೀಡಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ): ಕ್ರೀಡಾ ವಿವಾದಗಳ ತ್ವರಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ರಚಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಾದರಿಯ ಸಂಸ್ಥೆ (ವರ್ಚುವಲ್ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ).
