೧೫ನೇ ಹಂತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಹರಾಜು: ೬ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಹರಾಜು!

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರಂದು ನಡೆದ 15ನೇ ಹಂತದ (ಮತ್ತು 13ನೇ ಹಂತದ ಪೂರಕ ಹಂತ) ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ೬ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು (Six Coal Blocks) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹರಾಜು ಮಾಡಿದೆ.

ಹರಾಜು ಮಾಡಲಾದ ಈ ೬ ಗಣಿಗಳು ಬರೋಬ್ಬರಿ 1,503 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮೀಸಲು (Geological Reserves) ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ 11.62 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (Peak Rated Capacity – PRC) ಹೊಂದಿವೆ.

೧. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ (Commercial Coal Mining):

ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2020 ರಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಖಾಸಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗೆ (Captive Use) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಣಿಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

೨. ಹರಾಜಾದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:

1. ಡಿಪ್ ಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಆಫ್ PKOC (ತೆಲಂಗಾಣ): ‘ದಿ ಸಿಂಗರೇಣಿ ಕಾಲರೀಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (SCCL).

2. ಡೊಂಗ್ರಿ ತಾಲ್-II (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ): ಗ್ಯಾಲಂಟ್ ಇಸ್ಪಾತ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.

3. ಮಂಡ್ಲಾ ಸೌತ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ): ಕ್ಯೂಬ್ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.

4. ಮಾರ್ಗೋ ಈಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗೋ ವೆಸ್ಟ್ (ಜಾರ್ಖಂಡ್): ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಮೈನಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.

5. ತಾರಾ – ಪರಿಷ್ಕೃತ (ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ): ಸಿಜಿ ಸಿನ್-ಗ್ಯಾಸ್ ಅಂಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.

೩. ಆದಾಯ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ:

• ವಾರ್ಷಿಕ ರಾಜಸ್ವ: ಈ ಗಣಿಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ₹1,983 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ರಾಜಸ್ವ (Revenue) ಹರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

• ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ: ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹1,743 ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲಿವೆ.

• ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ: ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಂದುಳಿದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 15,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲಿವೆ.

೨೦೨೦ ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯದ ಸಾಧನೆ:

2020 ರಲ್ಲಿ ಉದಾರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ 2026 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಒಟ್ಟು 147 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 377.97 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಸಾಧಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• Peak Rated Capacity (PRC): ಗಣಿಯೊಂದರಿಂದ ಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಡಿ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಬಹುದಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

• Geological Reserves: ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ.

• SCCL: ಸಿಂಗರೇಣಿ ಕಾಲರೀಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ತೆಲಂಗಾಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ).