ನವದೆಹಲಿ: ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪಲಾಯನಕೋರರನ್ನು (Fugitives) ದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ಕರೆತರುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮಿಷನ್ ‘ಆಪರೇಷನ್ ತ್ರಿಶೂಲ್’ (Operation Trishul) ನಡಿಯಲ್ಲಿ, 2019 ರಿಂದ 2026 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5 ರವರೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 274 ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು 36 ದೇಶಗಳಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣೆ (Extradition) ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧಗಳು, ನಾರ್ಕೋ-ಟೆರರಿಸಂ, ಆರ್ಥಿಕ ವಂಚನೆ, ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳು, ಕೊಲೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬಂಧಿಸಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗಿದೆ.
೧. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ:
-
ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಕಣ್ಣಗಾವಲು: ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಗುರುತನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಆಪರೇಷನ್ ತ್ರಿಶೂಲ್ನಡಿ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ (Satellite Imagery), ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಣ್ಣಗಾವಲು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಫುಟ್ಪ್ರಿಂಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಂಟಿ ಸಮನ್ವಯ: ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CBI), ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆ (IB), ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ವಿಂಗ್ (R&AW), ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಇಂಟರ್ಪೋಲ್’ (Interpol) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
-
ಸಿಬಿಐ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ: ಸಿಬಿಐ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್’ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸುಲಭ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.
೨. ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣೆ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಜಪ್ತಿ (Data & Asset Recovery):
-
ಆಗಮನದ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ: 2025 ರಲ್ಲಿ 70 ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ 2026 ರ ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 45 ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಕರೆತರಲಾಗಿದ್ದು, 2019 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ 274 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.
-
PMLA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಜಪ್ತಿ: 2019 ರಿಂದ 2026 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (PMLA) ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹17,874 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಜಪ್ತಿ (Attachment) ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
-
ಪರಿಹಾರ ಧನ ಮರುಪಾವತಿ: ವಂಚನೆಗೊಳಗಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ/ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ₹18,762 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ (Restitution).
೩. ‘ಭಾರತ್ಪೋಲ್’ (BHARATPOL) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ:
ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ‘ಭಾರತ್ಪೋಲ್’ (BHARATPOL) ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್, ಭಾರತದ 1,400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಇಂಟರ್ಪೋಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪತ್ತೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣೆ (Extradition): ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
-
PMLA ಕಾಯ್ದೆ: ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 (Prevention of Money Laundering Act, 2002).
-
BHARATPOL: ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಪೋಲ್ ನಡುವೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ (Real-time) ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾದ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್.
-
CBI: ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ಪೋಲ್ನ ಅಧಿಕೃತ ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ’ (NCB) ಆಗಿ ಸಿಬಿಐ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
